
局米旁大师教言集MP260入智者论总课判白莲鬘
22-3-1a
入智者论总课判白莲鬘
首善著作吉祥支分
༄༅། །མཁས་འཇུག་གི་ས་བཅད་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཕྲེང་བ་བཞུགས་སོ། །
22-3-1b
༄༅༅། །ན་མོ་ཨཱརྱ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་ས་ཏྭཱ་ཡ། འདིར་སྤོབས་པའི་གཏེར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་འབྱུང་གནས། སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་རིག་པ་བཞིའི་མཛོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མངོན་པ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མཁས་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་འཆད་པ་ལ། ཐོག་མར་དགེ་བ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡན་ལག་བཟང་པོ། བར་དུ་དགེ་བ་བརྩམ་བྱ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཐ་མར་དགེ་བ་མཇུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ། དོན་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་སྨོས་པ། གཞུང་རྩོམ་པའི་དང་པོར་ཕྱག་འཚལ་བ། གཞུང་གི་དོན་དང་མཐུན་པར་ཤིས་
22-3-2a
པ་བརྗོད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པཎྜི་ཏ་སོགས། གཉིས་པ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སོ།

入智者论总课判白莲鬘
首善著作吉祥支分
མཁས་འཇུག་གི་ས་བཅད་མདོར་བསྡུས་པད་དཀར་ཕྲེང་བ་བཞུགས་སོ། །
ན་མོ་ཨཱརྱ་མཉྫུ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་ས་ཏྭཱ་ཡ། （藏文，na mo a rya man dzu shri dza na sa tva ya，नमो आर्य मञ्जुश्री ज्ञान सत्वाय，నమో ఆర్య మఞ్జుశ్రీ జ్ఞాన సత్వాయ，顶礼圣文殊智慧勇识，纳摩阿亚曼珠师利杂纳萨埵雅）
在此，作为八大辩才宝藏之源泉，四无碍解之宝库，开显大乘阿毗达磨的《入智者之门论》这部论著的讲解中，首先是善妙的开始部分，即著述论典的入门支分；中间是善妙的所著内容，即论典的圆满主体；最后是善妙的结尾部分，即完成论著的圆满任务，这三者中的第一项包括：陈述具义论典之名称、造论开端的顶礼和与论义相应的吉祥词等三部分。第一，梵语为"般迪达"等。第二，"顶礼三宝"等。


 །གསུམ་པ། དོན་བཅུ་ཡང་དག་སོགས།
中善所着论典圆满正文
གཉིས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུས་དངོས་བཤད་པ་ལ། རྒྱ་ཆེ་བ་མཁས་བྱའི་གནས་བཅུའི་རྣམ་གྲངས་རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཟབ་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིའི་དོན་རིགས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་ལེགས་པར་འཛིན་ཚུལ་དང་གསུམ།
广说浩瀚所知十处种类
དང་པོ་ལ་ཁུངས་དང་འབྲེལ་བར་དགོས་པ་བསྟན་པ་དང་བཅས་ཏེ་མདོར་བསྟན། དེ་དག་གི་དོན་རྣམ་པར་ཕྱེ་ཞིང་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། འདིར་ཤེས་བྱའི་གནས་སོགས། གཉིས་པ་ལ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་
22-3-2b
པ། དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་འབྲེལ་དང་། གནས་དང་གནས་མིན། དབང་པོ་དང་། དུས་དང་། བདེན་པ་དང་། ཐེག་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མཁས་པ་དང་བཅུ་ལས། དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཅིང་སྐབས་བསྡུ་བ་གསུམ།
通达蕴
དང་པོ། ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ་སོགས། གཉིས་པ་ལ། ཕུང་པོའི་སྒྲ་དོན་དང་དབྱེ་བ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། གཟུགས་གང་ཅི་ཡང་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ལྔ་ལས། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། གཟུགས་སུ་རུང་བའི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་རྒྱུ་གཟུགས་བཞི་བཤད་པ། འབྲས་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་གཟུགས་སུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་དག་སོ་སོའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། གཟུགས་རྡུལ་གྱི་མཐའ་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ། འབྲས་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཡུལ་ཅན་དབང་པོ་ལྔ་དང་། ཡུལ་དོན་ལྔ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་གསུམ་གྱི་དང་པོ། དབང་
22-3-3a
པོ་ནི་ལྔ་སྟེ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དོན་ལྔ་ནི་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱའོ་ཞེས་པས་བསྟན། གཉིས་པ་ལ་གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་བྱ་ལྔའི་དང་པོ། གཟུགས་ནི་མིག་ཉིད་སོགས། གཉིས་པ། སྒྲ་ནི་རྣ་བའི་སོགས། གསུམ་པ་དྲི་ནི། སྣའི་ཡུལ་སོགས། བཞི་པ་རོ་ནི། ལྕེའི་ཡུལ་སོགས། ལྔ་པ་རེག་བྱ་ནི་ལུས་ཀྱི་སོགས། གསུམ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་བཤད་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་རིག་མིན་པའི་གཟུགས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་གཟུགས་ལྔ་སྟེ་སོགས། གཉིས་པ། རྣམ་པ་རིག་བྱེད་མིན་པ་འདི་གཟུགས་སོགས། གསུམ་པ་གཟུགས་མཐའ་བཤད་པ། དབང་དོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ་ཚོར་ཕུང་བཤད་པ། ཚོར་བ་ནི། ཉམས་སུ་མྱོང་སོགས། གསུམ་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཤད་པ། འདུ་ཤེས་ནི་སོགས། བཞི་པ་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོ་ལ། ངོ་བོ་དང་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལའང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་འདུ་བྱེད་དང་། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གཉིས། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ཡང་སེམས་
22-3-3b
བྱུང་སོགས། གཉིས་པ་ལ། ཀུན་འགྲོ་ལྔ། ཡུལ་ངེས་ལྔ། དགེ་བ་བཅུ་གཅིག་རྩ་ཉོན་དྲུག་དང་། ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ། གཞན་འགྱུར་བཞི་རྣམས་རིམ་པས་རང་མིང་གིས་གསལ་བ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་དོན་བསྡུ། སེམས་སེམས་བྱུང་གིས་སོགས། གཉིས་པ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ལ། དེར་འཇོག་པའི་འཐད་པ། འཐད་པ་དེ་ལྡན་གྱི་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ། དེས་མཚོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་གསུམ། དང་པོ་སེམས་བྱུང་ལྟ་བུའི་སོགས། གཉིས་པ་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཉེར་བཞི་པོ་རིམ་པར། ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དེ་གང་ཞེ་ན་སོགས་ནས་རིམ་པར་གསལ་ལོ། །གསུམ་པ། ཉེར་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་སོགས། ལྔ་པ་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་ནི་སོགས། འདི་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང་འདི་ཙམ་འཇུག་བདེ། དེས་མཚོན་སྐབས་ཕྱི་མ་རྣམས་སུའང་ཤེས་པར་བྱའོ།

中善所着论典圆满正文
第二部分是论典主体的实际阐释，分为三个部分：一、广泛阐述智者所当了解的十种广大所知处；二、以理证确立甚深大乘法四种总纲之义；三、通过四种无碍解的方式善巧掌握如是深广之法。
广说浩瀚所知十处种类
第一部分又分两部分：一、简略阐述其源依、关联及必要性；二、详细分析解释其内涵。第一，"此中所知处"等。第二部分分为十项：通达蕴、通达界、通达处、通达缘起、通达处非处、通达根、通达时、通达谛、通达乘、通达有为无为。
通达蕴
第一项通达蕴分为三部分：略说、广释、总结蕴的异名。第一，"蕴有五种"等。第二部分分为两部分：解释蕴的名义和分类。第一，"任何色"等。第二分为五蕴：色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
其中第一色蕴又分为略说和广释两部分。第一，"能变碍者"等。第二部分又分两部分：解释四种因色，解释十一种果色。第一，"因为四大种"等。第二部分又分为三：略说果色及其合理性，详细阐述各自内容，解释色尘的边际。第一，"十一种果色是"等。第二部分分为三类：五根、五境、法处所摄三种色，其中第一，"根有五"等。第二部分分为总说和别释两部分。第一，通过"五境是色、声、香、味、触"来说明。第二部分又分为五个部分：色、声、香、味、触。第一，"色是眼"等。第二，"声是耳"等。第三，"香是鼻"等。第四，"味是舌"等。第五，"触是身"等。第三部分解释法处所摄色，又分为总说和别释无表色两部分。第一，"法处所摄色有五"等。第二，"无表色是色"等。第三部分解释色的边际，"彼等十根境"等。
第二部分解释受蕴，"受是领纳"等。第三部分解释想蕴，"想是"等。第四部分解释行蕴，分为体性和分类两部分。第一，"行蕴是"等。第二部分又分为心所行和不相应行两部分。第一部分分为略说、广释、总结三部分。第一，"此中心所"等。第二部分包括：五遍行、五别境、十一善心所、六根本烦恼、二十随烦恼、四不定，皆按各自名称依次明示。第三总结，"心心所于"等。
第二部分不相应行分为三部分：成立其合理性、详述不相应行的分类、以此为例应当了知。第一，"如心所"等。第二，二十四种不相应行依次排列，"何为不相应行"等，依次明示。第三，"以此二十四"等。第五部分识蕴，"识蕴是"等。此处虽有内部分类，但仅此即便于理解，这也可作为后面各节的示例来了解。


 །གསུམ་པ་ཕུང་པོའི་རྣམ་གྲངས་བཅས་སྐབས་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེས་སོགས། ༈ །
通达界
གཉིས་པ་ཁམས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ངོས་བཟུང་བ། ཁམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ། སྐབས་བསྡུ་བ། དང་པོ་ལ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་བཤད་པ། ཁམས་ཀྱི་སྒྲ་དོན་ཁམས་ཀྱིས་མིང་ཅན་གཞན་འདིར་འདུ་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལྟར་མིག་གི་
22-3-4a
ཁམས་སོགས། གསུམ་པ། གཞན་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཁམས་དྲུག་སོགས། གཉིས་པ་ཁམས་ཀྱི་རབ་དབྱེ་ལ། གཟུགས་ཅན་ཡིན་མིན། ༡ བསྟན་དུ་ཡོད་མེད། ༢ ཐོགས་བཅས་ཐོགས་མེད། ༣ ཟག་བཅས་ཟག་མེད། ༤ ཁམས་གསུམ་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ༥ དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར། ༦ ཕྱི་དང་ནང་གི་ཁྱད་པར། ༧ དེ་བཞིན་དུ་དམིགས་བཅས་དམིགས་མེད་ཀྱི། ༨ རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་ཀྱི། ༩ རང་རྒྱུད་ཀྱི་ཚོར་བས་ཟིན་མ་ཟིན། ༡༠ རྟག་མི་རྟག ༡༡ འཛིན་པ་དང་གཟུང་བ། ༡༢ རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་མ་བཅས། ༡༣ རྡུལ་ཕྲན་བསགས་པ་ཡིན་མིན། ༡༤ གཅོད་བྱེད་གཅད་བྱ་ཡིན་མིན། ༡༥ མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཡིན་མིན། ༡༦ བྱུང་བ་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཞར་བྱུང་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་བཅས། ༡༧ དང་པོ་ནས་བཅུ་བདུན་བར་གཞུང་ལྟར་རིམ་བཞིན་གསལ་ལོ། །བཅོ་བརྒྱད་པ་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ནི། དབང་པོ་རྣམས་ལ་རང་གི་ཤེས་པ་སོགས། འདི་ལ་རྟེན་བཅས་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་ཁྱད་པར། ཁམས་གོང་འོག་གི་དབང་པོའི་ཁྱད་པར། ལྷའི་མིག་དང་རྣ་བ་ཐོབ་ཚུལ། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར། མ་བཤད་པ་གཞན་དུ་ཁ་འཕང་བ་དང་ལྔ་ཡོད་དོ། །གསུམ་པ་རབ་དབྱེའི་སྐབས་བསྡུ་བ་ནི། ཁམས་ཀྱི་སྐབས་སོ་ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། ༈ །
通达处
གསུམ་པ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་ལ། སྤྱིར་
22-3-4b
བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། ཞར་བྱུང་དུ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བསྡུ་བ་བཤད་ཅིང་སྐབས་བསྡུ་བ་དང་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ལ། སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ངོས་བཟུང་བ། དེའི་ངེས་ཚིག་བསྟན་པ། དེར་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདུ་ཚུལ། དེའི་རབ་དབྱེ་གཞན་དུ་ཁ་འཕང་བ་དང་བཞི། དང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་སོགས། གཉིས་པ་དེ་ཡང་མི་གནས་སོགས། གསུམ་པ། ཕུང་པོ་ལྔས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སོགས། བཞི་པ་གོང་དུ་ཁམས་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་ཁམས་ཐ་མ་གཉིས་ལས་འཕྲོས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཤེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་ཚུལ་སྤྱིར་བསྟན། ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཙོ་ཆེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད། དེས་མཚོན་གཞན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་སྐབས་འདིར་ཡིད་ཆོས་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ། དེའི་ཕྱིར་ཤེས་བྱེད་ཐམས་ཅད་བློ་དང་སོགས། འདི་ལ་རྟོག་བཅས་དང་རྟོག་མེད་དང་། དེའི་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་པར། དབྱེ་བསྡུ། སྤྱི་བྱེ་བྲག །རྫས་རྟགས། སྣང་སེལ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན། འགལ་འབྲེལ། མཚན་མཚོན་གཞི་གསུམ། ཆོས་ཆོས་ཅན། བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད། ཤེས་བརྗོད་འཇུག་གསུམ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ།

第三部分蕴的异名及总结
"如是五蕴"等。
通达界
第二部分关于通达界的内容分为三部分：界的十八种辨识，界的详细分类，以及总结。第一部分又分为三：解释十八界，阐释界的词义及其他以界为名的收摄方式。第一，"十八界是"等。第二，"如是眼界"等。第三，"此外，六种士夫界"等。
第二部分界的详细分类包括：1）是否色法，2）是否可示，3）有碍无碍，4）有漏无漏，5）三界有无的差别，6）善、不善、无记的差别，7）内外差别，8）有所缘无所缘的差别，9）有分别无分别的差别，10）自心相续的受是否领纳，11）常无常，12）能取所取，13）有无寻伺，14）是否微尘积聚，15）能割所割，16）是否见修所断，17）三有的差别以及附带的根的差别。从第一到第十七按照论文依次明了。第十八根的差别："诸根对于自识"等。这部分又分五点：有所依及相应的差别，上下界根的差别，获得天眼天耳的方式，于此色等的差别，其他未说明的内容指向其他处。
第三部分分类的总结："界之章"所示。
通达处
第三部分关于处的章节解释分为三部分：总说，别释，附带说明界处的摄类并总结。第一部分总说又分四部分：辨识十二处，阐述其定义，一切法归摄于此的方式，其他分类的指向。第一，"十二处"等。第二，"此等不住"等。第三，"五蕴摄一切有为"等。第四，"如前界中"等。
第二部分别释中，从最后两界延伸的名言建立的解释中，首先总说意识名言的建立方式，然后别释主要的名言种类，并以此类推理解其他部分。第一，"此中意法"等。第二，"因此一切能知是心"等。这部分包括有分别无分别及其方式的差别，总别，事相标志，显现遮遣，境有境，相违相属，能相所相相基三者，法法相，所诠能诠，所知所诠所行三者等的分类。


 །གསུམ་པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་མཚོན་ནས་སོགས། གསུམ་པ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བསྡུ་བ་བཤད་པ་ནི། དེ་ལྟར་
22-3-5a
ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རྣམ་བཞག་སོགས། ༈ །
通达缘起
བཞི་པ་རྟེན་འབྲེལ་ལ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད། དགོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་སྐབས་བསྡུ་བ་དང་གསུམ། དང་པོ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། དེ་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཕྱིའི་རྟེན་འབྲེལ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་སོགས། གཉིས་པ། བདེན་དོན་མི་ཤེས་ཤིང་སོགས། གཉིས་པ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་དེ་གཉིས་ཐུན་མོང་གི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དོན་བཤད་པ་ལ། ཕྱི་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་ཐུན་མོང་བའི་དོན་བཤད་པ་དང་། ནང་གི་རྟེ་འབྲེལ་གྱི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལྟར་རྟོགས་ན་སོགས། གཉིས་པ་ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། དབྱེ་བ་དང་། བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ། 
22-3-5b
རྒྱུན་ཆགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་རྟེན་འབྲེལ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཚེ་དུ་ལ་རྫོགས་དཔྱད་པ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་ཡན་ལག་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལྟར་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སོགས། གཉིས་པ། གཞན་ཡང་བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སོགས། གཉིས་པ་བསྡུ་བ་ལ། བཞིར་སྡུད་པ། གསུམ་དུ་སྡུད་པ། གཉིས་སུ་སྡུད་པའོ། །དང་པོ་རྒྱུན་ཆགས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་སོགས། གཉིས་པ། ཡང་གསུམ་དུ་སྡུད་དེ་སོགས། གསུམ་པ་ལ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་སྡུད་པ། སྡུག་ཀུན་གཉིས་སུ་སྡུད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ནི། ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་རྣམ་བྱང་གི་རྟེན་འབྲེལ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ལུགས་འབྱུང་གི་རྟེན་འབྲེལ་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ། ལུགས་ལྡོག་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་སོགས། གསུམ་པ་དགོས་པ་བསྟན་ཅིང་སྐབས་བསྡུད། དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་སོགས། ༈ །
通达处与非处
ལྔ་པ་གནས་དང་གནས་མིན་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་སྐབས་ལ། གནས་གནས་མིན་གྱི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། དེ་ཉིད་དཔེས་མཚོན་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གཞན་དབང་བདུན་བཤད་པ། རིག་པའི་གནས་བཅུ་བཤད་པ་གཉིས། 
22-3-6a
དང་པོ། མཚོན་བྱེད་ཙམ་དུ་སོགས། གཉིས་པ་ལ། རིག་པའི་གནས་བཅུ་སྤྱིར་བཤད། ནང་རིག་པའི་གྲུབ་མཐའི་གནད་མདོར་བསྡུས་བརྗོད་པ་དང་གཉིས། དང་པོ། མདོར་ན་ཤེས་བྱ་རིག་པའི་གནས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་དགོས་པ་བསྟན་པ་དང་། དགོས་པ་དེ་ལྡན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་དངོས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། འདིར་ནི་ནང་རིག་པ་ལས་སོགས། གཉིས་པ་གྲུབ་མཐའ་དངོས་བཤད་པ་ལ་ཕྱི་པ་དང་ནང་པའི་ཁྱད་པར་མདོར་བསྟན། དེ་དག་གི་གྲུབ་མཐར་རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེ་ལས་གནས་གནས་མིན་གྱི་དོན་ལ་མཁས་པ་འབྱུང་ཚུལ་བསྟན་པས་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ་གྱི་དང་པོ། དེ་ཡང་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ། སྤང་བྱ་ཕྱི་རོལ་པའི་གྲུབ་མཐའ་དང་། བླང་བྱ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དེ་དག་གི་གྲུབ་མཐའ་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་སོགས། འདི་ལ་རྟག་ཆད་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བས་འདོད་པ་བརྗོད་པ། དེ་བཀག་པ་གཉིས་སུ་ཡོད། གཉིས་པ་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་བྱེ་མདོ་དབུ་སེམས་བཞི་ལས། ཞེས་པས་བསྟན། གཉིས་པ་ལ། བྱེ་སྨྲ་བ། མདོ་སྡེ་པ། སེམས་ཙམ་པ། དབུ་མ་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།

第三，"以此等为例"等。
第三部分解释蕴界处的归摄："如是蕴界处的安立"等。
通达缘起
第四部分关于通达缘起分为三部分：略说实义，广释其义，总结并说明必要性。第一，"何为缘起"等。第二部分分为三：外缘起，内缘起，以及这两者共同的缘起义。第一，"云何外缘起"等。第二部分分为两部分：与因相关的和与缘相关的缘起。第一部分又分略说和广释两部分。第一，"内缘起中与因相关的"等。第二，"不知真谛而"等。第二部分，"与缘相关的"等。
第三部分解释内外共同的缘起义，分为两部分：解释内外缘起共同的意义，特别解释内缘起的意义。第一部分又分为实际解释和说明如是了知的利益两部分。第一，"如是一切内外法"等。第二，"若如是了知"等。第二部分特别解释内缘起，分为分类和归摄两部分。第一部分分为相续缘起和刹那缘起两种。第一种相续缘起又分总说和别说几世完成两部分，第一，"如是缘起支分"等。第二，"如是相续"等。第二种，"此外，行为完成的"等。
第二部分归摄分为归为四、归为三、归为二三种。第一，"相续缘起"等。第二，"又归为三"等。第三部分又分为两种：归为因果二种和归为苦集二种。第一，"十二支中"等。第二部分又分为实际说明和附带阐明清净缘起两部分。第一，"顺行缘起"等。第二，"从逆行角度"等。第三部分说明必要性并总结："如是缘"等。
通达处与非处
第五部分关于通达处与非处的内容分为两部分：略说处非处的实义，以喻例广说。第一，"处与非处是"等。第二部分分为两部分：解释七种他力，解释十明处。第一，"仅作为例示"等。第二部分分为两部分：总说十明处，简述内明宗义要点。第一，"总之，所知明处"等。第二部分又分两部分：说明必要性，解释具备此必要性的宗义本身。第一，"此中从内明"等。
第二部分解释宗义本身，分为三部分：略说外道与内道的差别，广说彼等宗义，以通达处非处之义来做总结。第一，"其中关于宗义"等。第二部分分为两部分：应舍外道宗义，应取内道宗义。第一，"彼等宗义中，外道"等。这部分又分为阐述常断见宗义的主张和破斥二者。第二部分内道宗义又分略说和广说两部分。第一部分通过"内道宗义分毗婆沙、经部、中观、唯识四派"来说明。第二部分则通过"毗婆沙派"、"经部派"、"唯识派"、"中观派"等来说明。


 །གསུམ་པ་མཇུག་བསྡུ་བ། དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་མཐའ་སོགས་ཀྱིས་
22-3-6b
བསྟན་ཏོ། ༈ །
通达根
དྲུག་པ་དབང་པོ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་སྐབས་ལ། དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་བཤད་པ། དེ་དག་གི་རབ་དབྱེ་བཤད་པ་གཉིས། དེ་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་སུ་སྤྱིར་བསྟན། དེ་ལ་རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དབང་པོ་ཉེར་གཉིས་ནི་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལ་མིག་སོགས་དབང་པོ་དྲུག་ནི་སོགས། འདི་ལའང་ནང་གི་དབྱེ་བ་ཅུང་ཟད་འདུག །གཉིས་པ་དབང་པོའི་རབ་དབྱེ་ལ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར། ༡ དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་སྨིན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་མིན། ༢ རང་ལ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་མེད། ༣ དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར། ༤ ཁམས་གསུམ་ཡོད་མེད། ༥ མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱ་ཡིན་མིན། ༦ དབང་པོ་རྙེད་ཚུལ། ༧ འགག་ཚུལ། ༨ དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དབང་པོ་གང་གིས་ཐོབ་ཚུལ། ༩ གང་ཟག་ལ་ལྡན་ཚུལ། ༡༠ མང་ལྡན་ཉུང་ལྡན་གྱི་ཁྱད་པར་བཅས་བཅུ་གཅིག་པོ་ནི་རིམ་པར། དབང་པོ་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྐབས་བསྡུ་བ། དབང་པོའི་སྐབས་སོ། །ཞེས་པས་བསྟན། ༈ །
通达时
བདུན་པ་དུས་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་སྐབས་ལ། དུས་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་བ། དེའི་ཡུན་ཚད་ཕྲ་བ་ནས་བསྟན་པ། དེ་ལ་དུས་སུ་འདོགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད། དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་དགོས་
22-3-7a
པ་དང་བཅས་ཏེ་སྐབས་བསྡུ་བ་དང་བཞི། དང་པོ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དུས་གསུམ་གྱི་བསྡུས་པའི་དུས་སོགས། གཉིས་པ་སྐར་རྩིས་ཀྱི་གཞུང་ནས་སོགས། གསུམ་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་སུ་འདོགས་ཚུལ། དུས་གསུམ་དུ་འཇོག་ཚུལ། ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོང་སོགས་ཀྱི་རྣམ་བཞག །ཞག་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག །ཟླ་བ། ཞག །ཟ་མ། ཉིན་མཚན། ཐུན་བཞི་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཏེ་ལྔ་པོ་རིམ་པར། སྐད་ཅིག་མ་འདི་ལ་ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡུན་ལ། ཞེས་སོགས་དང་། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཞེས་སོགས་དང་། ཉི་ཟླའི་བགྲོད་པ་ལ། ཞེས་སོགས་དང་། དེ་ཡང་ལོ་གཅིག་ལ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་གསལ་ལོ། །བཞི་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་པའི་དགོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་སྐབས་བསྡུ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་དགོས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་གནས་ལུགས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་པའི་དགོས་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་དུས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་ལ། ཞེས་སོགས་དང་། གཉིས་པ། ད་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ལ། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་བསྟན། དུས་ཀྱི་སྐབས་སོ་ཞེས་པས་ལེའུ་འམ་རབ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་རྫོགས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ༈ །
通达谛
བརྒྱད་པ་བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་
22-3-7b
སྐབས་ལ། བླང་དོར་དུ་བྱ་བའི་ཆ་ནས་བདེན་པ་བཞི་བཤད་པ་དང་། གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཆ་ནས་བདེན་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་སོ།

第三，总结
"如是宗义"等已经阐述。
通达根
第六部分关于通达根的内容分为三部分：解释二十二根，阐述诸根的分类，总结这两部分的内容。第一部分分为两部分：总说二十二根，别释其中难解之处。第一，"二十二根是"等。第二，"其中眼等六根是"等。这部分内部还有细微的区分。
第二部分根的分类包括：1）有漏无漏的差别，2）是否异熟所生，3）是否有自身异熟果，4）善、不善、无记的差别，5）三界有无，6）是否见修所断，7）获根的方式，8）灭尽的方式，9）四沙门果由哪些根获得的方式，10）补特伽罗的具有方式，11）多具少具的差别，这十一项依次通过"彼等诸根的区分"等来阐述。总结部分以"根之章"表示。
通达时
第七部分关于通达时的内容分为四部分：辨识三时的体性，从微细处说明其时长，解释指称为时间的各种方式，总结并说明如是了知的必要性。第一，"所谓时间是"等。第二部分又分为总说和别释两部分。第一，"三时所摄的时间"等。第二，"星算论中"等。
第三部分包括五点：刹那的两种命名方式，三时的安立方式，成住坏空等的安立，三日的安立，月、日、时辰、昼夜、四时等的种类，这五点依次通过"此刹那"等，"如是诸事物的时段"等，"因此依世间"等，"依日月运行"等，"其中一年"等来明示。
第四部分结合必要性来总结，分为两种必要性：了知世间名言的必要性和了解胜义实相真实义的必要性。第一，"如是于时间安立"等。第二，"于现今所显现的事物"等来说明。以"时之章"表示章节或品的完结。
通达谛
第八部分关于通达谛的内容分为两部分：从取舍角度解释四谛，从抉择角度解释二谛。第一部分分为略说和广说两部分。


 །དང་པོ། བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་སོགས། གཉིས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ། ཀུན་འབྱུང་། འགོག་པ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཞི་རྟེན་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་བཤད་པ་དང་། དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དུ་བདེན་པའི་དོན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གཞི་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས། དང་པོ་ལ། གང་དུ་སྐྱེ་བ་སྣོད་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དངོས་དང་དེའི་རྣམ་གཞག་འགའ་ཞིག །དེ་ལས་འཕྲོས་པའི་དོན་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ་གང་སྐྱེ་ན་ནང་བཅུད་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་འདིར་མ་བཤད་པ་གཞན་དུ་ཁ་འཕང་བ། སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་གཞག །དེ་ལ་དོགས་པ་གཞན་བཅད་པ། གནས་རིས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་བཞི་ལས། དང་པོ། གནས་རིས་སོ་སོའི་སོགས། གཉིས་པ། གླིང་བཞི་རི་རབ་སོགས། གསུམ་པ། དེ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་སོགས། བཞི་པ། གོང་དུ་སྣོད་བཅུད་བཤད་པ་སོགས། འདི་
22-3-8a
ལ་སྐྱེ་གནས་བཞི། སྲིད་པ་བཞི། ཟས་བཞི། མཐའ་བཞི། འཆི་འཕོ་ཚུལ། རིགས་དྲུག །རྒྱུད་ལྔ། ཕུང་པོ་གསུམ་མོ། །གསུམ་པ་འཕྲོས་དོན་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དེའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོགས། འདི་ལ་ནང་གསེས་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད། སྒྲིབ་པ་གསུམ། འཁོར་ལོ་བཞི་སོགས་ཡོད་པ་སོ་སོའི་སྐབས་ཀྱིས་གསལ་ལོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བདེན་གྱི་འཐད་པ་དགོད་པ་ནི། དེ་ཡང་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་རྣམས་སོགས། གཉིས་པ་ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པ་ཡིན་པར་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། རྒྱུ་གང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་གཉིས། དང་པོ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ལས་བྱུང་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། ལས་དེའི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་བྱུང་ན་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སྣ་ཚོགས་སྤྱིར་བསྟན། དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ཁྱད་པར་བྱེ་བྲག་ཕྱེས་ཏེ་བཤད། དགེ་སྡིག་གི་ལས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་འགའ་ཞིག་དམིགས་བསལ་ཏེ་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ། ལས་དེ་དག་ལ་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་ཅེ་ན་སོགས་འདི་ལ་ནང་གསེས་སུ་ཕྱེ་བར་འདོད་ན་དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་གསུམ། ཡང་སེམས་པ་དང་
22-3-8b
བསམ་པའི་ལས་གཉིས། ཡང་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་གསུམ། ཟག་བཅས་ཟག་མེད་གཉིས། བདེ་བ་མྱོང་འགྱུར་སོགས་གསུམ། བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མིན་པ་མི་གཡོ་བ་གསུམ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་རིག་བྱེད་མིན་པའི་ལས་གཉིས། རྒྱུ་དང་འཇུག་པའི་ཀུན་སློང་གི་རྣམ་པ་གཉིས། མཐོང་ཆོས་མྱོང་འགྱུར་སོགས་བཞི། བྱས་ལ་བསགས་མ་བསགས་གཉིས། འཕན་རྫོགས་གཉིས། དཀར་པོ་སོགས་གསུམ། སྟོབས་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཡོད་པ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐབས་ཀྱིས་གསལ། རིག་བྱེད་ཡིན་མིན་གྱི་སྐབས་སུ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པའི་ལས་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། རིག་བྱེད་མིན་པའི་ལས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སྡོམ་སྡོམ་མིན་བར་སྡོམ་དང་། དེ་དག་གི་གཏོང་ཐོབ། ཞར་ལ་བསམ་གཏན་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཤད་པ་སོགས་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་པའོ།

第一，"通达谛"等。
第二部分分为苦谛、集谛、灭谛、道谛四种：
第一苦谛又分为两部分：解释苦谛的基础即不净器情世间，以及阐述其为苦的真实义。第一部分又分为略说和广说两部分。第一，"苦谛之基是"等。第二部分又分为两部分：所生之处即器世间，和所生有情。第一，"所生之处即器世间是"等。第二部分分为三：正文、其安立的几种情形、由此引申的内容。第一，"所生即内情世间"等。
第二部分又分为四：对此处未解释内容的指引，大千世界的安立，遣除其他疑虑，宣说各界趣的出生方式等种类。第一，"各界趣的"等。第二，"四洲须弥"等。第三，"如是所说是"等。第四，"以上所说器情"等。这部分包括四生、四有、四食、四边、迁移方式、六道、五趣、三蕴。
第三部分引申内容："有情世间的法类"等。这部分内含十八暇满、三障、四轮等，在各自部分中已明示。第二部分阐述苦谛的合理性："此等不净器情"等。
第二部分解释集谛分为三：略说、广说、总结集谛之义。第一，"何因使生于轮回"等。第二部分分为业集和烦恼集两部分。第一部分又分为阐明有情从业而生的方式和解说业的种类两部分。第一，"云何而生"等。
第二部分又分为三：总说业的各种分类，别说善恶无记的差别，特别阐述某些善恶业的安立。第一，"彼等诸业有几种类"等。这部分细分可包括：善、不善、无记三种业；思业和思已业两种；身、语、意三门之业；有漏无漏二种；顺乐受等三种；福、非福、不动三种；表业和无表业两种；动机和加行的意乐两种；现法受等四种；已作已积与未积二种；引满二种；白等三种；力大小二种，这些在各自部分已明示。
在表与无表部分，对无表业又分略说和广说两部分。第一，"无表业是"等。第二部分包括别解脱戒、非戒、中戒，以及彼等的舍得，附带解释禅定戒和无漏戒等，但此处略说。


 །གཉིས་པ་དགེ་སྡིག་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་ལས་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་ངོས་བཟུང་བ་ལ། དགེ་བ། མི་དགེ་བ། ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་གྱི་དང་པོ། དེ་ལ་དགེ་བ་སོགས། གཉིས་པ་མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་སོགས། གསུམ་པ། དུག་གསུམ་དང་དེ་མེད་པའི་སེམས་སོགས། གསུམ་པ་ལས་དགེ་སྡིག་གི་བྱེ་བྲག་འགའ་ཞིག་དམིགས་བསལ་ཏེ་བཤད་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་
22-3-9a
དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་སྨྲོས་པས་མཚོན་ནས་བསྟན་པ་དང་། ལས་སྨིན་ཚུལ་འཕྲོས་དོན་བཅས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཡང་དགེ་མི་དགེའི་ལས་བྱེ་བྲག་སོགས། གཉིས་པ། སྨིན་པར་ངེས་པའི་ལས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ། ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་བསྟན་པ་དང་། འཕྲོས་དོན་སྟོབས་ཆེ་ཆུང་དངོས་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མི་དགེ་བ་བཅུ་དང་། དགེ་བ་བཅུ། མཚམས་མེད་ལྔ། ཉེ་བ་ལྔ། ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་སྐྱེད་པའི་ལས་བཞི་རྣམས་སོ་སོའི་སྐབས་ཀྱིས་གསལ། མི་དགེ་བཅུའི་སྐབས་ན་ནང་གསེས་འགའ་ཞིག་དབྱེར་ཡོད་ཀྱང་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་འཕྲོས་དོན། ཞིང་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་སོགས། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་འབྱུང་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། ལས་ཉོན་ཀུན་འབྱུང་ཐུན་མོང་དུ་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ལས་འབྱུང་ཚུལ། དེའི་དབྱེ་བ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ནི། དེ་ལྟ་བུར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་སོགས། གཉིས་པ། ཉོན་མོངས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། དེ་དག་ཕྲ་བ་ནས་སོགས། གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ། དེའི་བྱེད་ལས་
22-3-9b
བཤད་པ། དེའི་དབང་གིས་ཟག་བཅས་སུ་འགྱུར་ཚུལ་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ་ནི། ཉོན་མོངས་དེ་དག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་བྱེད་ལས་སོགས། གསུམ་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ཡང་འདིས་འཁོར་བར་ཟག་སོགས། གཉིས་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་ཟག་པ་རྒྱས་ཚུལ། དེ་ལས་ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དམིགས་པས་རྒྱས་ཚུལ་དང་། མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་རྒྱས་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་དམིགས་པས་ཇི་ལྟར་རྒྱས་པ་སོགས། གཉིས་པ། དམིགས་པས་རྒྱས་ཚུལ་ལ་ཡང་སོགས། གཉིས་པ་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྒོ་ནས་སོགས། འདི་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་གང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཚོར་བ་གང་དང་གང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་ཤེས་གང་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ། ཞར་བྱུང་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་ཚུལ་བཅས་བཞིར་ཡོད་དོ།

第二部分辨识善恶无记三业的差别，分为善、不善、无记三种
第一，"其中善"等。第二，"不善亦"等。第三，"三毒及无彼之心"等。
第三部分特别解释某些善恶业的差别，分为总说和别说两部分。第一部分总说又分为两部分：举三种福事为例来说明，以及解释业的成熟方式及其引申内容。第一，"又善不善业的差别"等。第二，"必定成熟之业是"等。
第二部分别说分为两部分：阐述若干业的种类，以及作为引申内容详细解释业的大小力量。第一部分包括十不善、十善、五无间罪、五近罪、四生梵福业，在各自部分已明示。在十不善部分虽有一些细分，但此处未展开。第二部分引申内容，"从对境角度"等。
第二部分烦恼集分为三部分：总说、别说、总结业烦恼集。第一部分总说又分为三：由烦恼引生业的方式、烦恼的分类、异名，其中第一，"如是生于轮回"等。第二，"烦恼的分类是"等。第三，"彼等从微细"等。
第二部分别说分为三部分：解释烦恼产生的原因，解释烦恼的作用，解释由烦恼而成有漏的方式。第一，"彼等烦恼产生的原因是"等。第二，"彼烦恼的作用"等。
第三部分分为三：略说、广说、解释烦恼的种类。第一，"又由此漏于轮回"等。第二部分分为两部分：从所缘和相应角度解释漏增长的方式，从此漏分为六门的方式。第一部分又分为两部分：所缘增长方式，相应增长方式。第一部分又分总说和别说两部分。第一，"其中所缘如何增长"等。第二，"所缘增长方式亦"等。
第二部分，"从相应角度"等。这部分包括四方面：与何种烦恼相应，与何种受相应，与何种识相应，附带说明对事物的所缘方式。
;


 །གཉིས་པ། ཡང་ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ན་སོགས། གསུམ་པ་རྣམ་གྲངས་ལ་དངོས་དང་། དེ་དག་སྤོང་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ཀུན་སྦྱོར་དགུ། ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ། ཡང་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ། གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ། དྲི་མ་དྲུག །བག་ཉལ་བདུན། ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད། ཆུ་བོ་བཞི། ཉེར་ལེན་བཞི། མདུད་པ་བཞི། སྒྲིབ་པ་ལྔ། དུག་གསུམ་གྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་འཆིང་བ་གསུམ་སོགས་དང་། ཟག་པ་གསུམ། མཐོང་སྒོམ་གྱིས་
22-3-10a
སྤང་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ཡང་ཟག་པ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ལས་སྔ་མ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐབས་ཀྱིས་གསལ་ལ། བཅུ་བཞི་པ་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་རྣམ་གྲངས་ལ་མཛོད་ཀྱི་ལུགས་དང་། ཀུན་བཏུས་ཀྱི་ལུགས་གཉིས། དང་པོ། ཁམས་གསུམ་ན་ཡོད་པའི་སོགས། གཉིས་པ། མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་ལྟར་ན་སོགས། བཅོ་ལྔ་པ་ཟག་པ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། མངོན་པ་འོག་མའི་ལུགས་དང་། གོང་མ་ལྟར་དབྱེ་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལས་མཛོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་སོགས། གཉིས་པ་ལ། ཟག་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ། ཆུ་བོ་བཞི་དང་སྦྱོར་བ་བཞིར་དབྱེ་བ། ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིར་དབྱེ་བ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ། དང་པོ་ཁམས་གསུམ་གྱི་མ་རིག་པ་བཅོ་ལྔ་ལ་སོགས། གཉིས་པ། ཆུ་བོ་བཞིར་ནི་སོགས། གསུམ་པ། ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞིར་དབྱེ་བ་སོགས། གཉིས་པ་གལ་ཏེ་མངོན་པ་གོང་མའི་ལུགས་སོགས། གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་སྤོང་ཚུལ་ལ་དངོས་དང་། ཞར་བྱུང་གཉེན་པོ་དང་སྤང་བའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་མཐོང་བས་སྤོང་བྱ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། སྤྱིར་གཉེན་པོ་ལ་བཞི་སྟེ་སོགས། གསུམ་པ་གོང་འོག་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཡིན་པར་མཇུག་བསྡུ་བ། གོང་དུ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་
22-3-10b
སོགས། གསུམ་པ་འགོག་བདེན་བཤད་པ་ལ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བསྟན། འགོག་པ་ཐོབ་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། འགོག་པ་དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་སོགས། འདི་ལ་རྫོགས་མ་རྫོགས། བརྡ་དང་དོན་དམ་པའི་འགོག་པ། རྒྱན་བཅས་རྒྱན་མེད། ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་དུ་དབྱེ་བ་ཡོད། གསུམ་པ་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ལ་འགོག་བདེན་མངོན་དུ་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་སྤྱིར་བསྟན། འགོག་པ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། འགོག་པ་དེ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པའི་སོགས། བཞི་པ་ལམ་བདེན་བཤད་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། འཕྲོས་དོན་གསུམ། དང་པོ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལམ་ལྔ་སོ་སོར་བཤད་པ་དང་། ཐུན་མོང་དུ་དོན་བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ་ཚོགས། སྦྱོར། མཐོང་། སྒོམ། མི་སློབ་པའི་ལམ་ལྔ་ལས། དང་པོ། དང་པོ་ཚོགས་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་མཐོང་ལམ་ནི་སོགས། འདི་རྣམས་ལ་ནང་གསེས་ཕྲན་ཚེགས་ཡོད་ཀྱང་འཇུག་པ་བདེ་ཕྱིར་རྒྱས་པར་མ་སྤྲོས་ལ། དོན་དེ་དག་གཞུང་ཉིད་གསལ་བས་འཆད་དུས་ས་བཅད་མེད་ཀྱང་གོ་ནུས་སོ།

第二，"又若分为漏的六门"等。
第三部分种类分为实际解释和断除方式两部分。第一部分包括九结、五顺下分、三结、五顺上分、六垢、七随眠、八缠、四暴流、四取、四系、五盖、三毒的异名即三缚等，以及三漏、见修所断的种类即另外三漏等的分类。前面各项在各自部分已明示。
第十四部分见修所断的种类分为《俱舍》的观点和《集论》的观点两种。第一，"三界中所有的"等。第二，"依《阿毗达磨集论》"等。第十五部分关于三漏等的分类，分为下部阿毗达磨的观点和上部的分类两部分。第一部分又分略说和广说两部分。第一，"其中依《俱舍》观点"等。
第二部分广说又分为三：分为三漏，分为四暴流和四系，分为四取。第一，"首先三界的十五种无明"等。第二，"分为四暴流即"等。第三，"又分为四取"等。第二部分，"若依上部阿毗达磨观点"等。
第二部分断除烦恼的方式分为实际解释和附带解释对治及断除的果两部分。第一，"其中见所断是"等。第二，"总之，对治有四种"等。第三部分总结上下二部分皆为集谛："如上所述"等。
第三部分解释灭谛分为三：辨识体性，说明异名分类，阐述获得灭谛的功德。第一，"灭谛是"等。第二，"此灭的异名分类"等。这部分包括完全与不完全，名言与胜义的灭，有庄严与无庄严，有余与无余的分类。
第三部分解释功德分为两部分：总说证得灭谛的功德，别说证得灭谛的补特伽罗的特殊功德。第一，"彼灭是"等。第二，"现证灭的"等。
第四部分解释道谛分为三：略说，广说，引申内容。第一，"道谛是"等。第二部分分为别说五道和总结共同义两部分。第一部分包括资粮、加行、见、修、无学五道。第一，"首先资粮道是"等。第二，"加行道是"等。第三，"见道是"等。这些内容虽有细微分支，但为便于理解未做详述，这些内容在论文本身已经明确，即使讲解时没有科判也能理解。


 །བཞི་པ་སྒོམ་ལམ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས། 
22-3-11a
དང་པོ་སྒོམ་པའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ། སྤྱིར་ལམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཞར་བྱུང་དུ་བཤད་པ་གསུམ་གྱི། དང་པོ་ལ་ཉེར་བསྡོགས་བཤད་པ། དངོས་གཞིའི་ཡན་ལག་བཤད་པ། དེ་དག་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་སོགས། གསུམ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བསམ་གཏན། དག་པ་དང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར། ཞར་བྱུང་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཚད་མེད་པ་ཡོད་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། རྒྱུ་སྙོམས་འཇུག་གི་སོགས། གཉིས་པ། བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་སོགས། གསུམ་པ། བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་སོགས། གཉིས་པ་འདས་ལམ་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་དངོས་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་འགའ་ཞིག་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རབ་ཀྱི་མཐའི་ཆ་ལས་སོགས། འདི་ལ་བསམ་གཏན་ས་དྲུག་ས་བདུན་ས་དགུ་སོགས་ཕྱེ་ཡང་རུང་། གཉིས་པ་ལ་མངོན་ཤེས་འགོག་སྙོམས། ཐོད་རྒལ་གྱི་ཏིང་འཛིན་གསུམ། དང་པོ། མངོན་ཤེས་དང་པོ་ལྔ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ནི་སོགས། གསུམ་པ། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སོགས། 
22-3-11b
གསུམ་པ་ཞར་བྱུང་ལམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པ་ནི། སྤྱིར་ལམ་དེ་ལ་ཆུང་འབྲིང་སོགས། འདི་ལ་ཆུང་སོགས་གསུམ། སྦྱོར་སོགས་གསུམ། ༼ བཞི་འདྲ་གསུངས། ༽ སྒོམ་ལམ་གྱི་དགོས་པ། དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་འཕགས་ལམ་བརྒྱད། དངོས་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སོགས་དང་། དབང་མངོན་ཐ་དད་པའི་ལམ། བསླབ་གསུམ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་ལམ། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ། ལམ་གཞན་སྡུད་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །ལྔ་པ་མི་སློབ་ལམ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། མཐར་ཕྱིན་པ་མི་སློབ་པའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མི་སློབ་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་དངོས་བར་ཆད་མེད་ལམ་དང་རྣམ་གྲོལ་ལམ་བཤད་པ། མི་སློབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཆོས་བཅུ་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལ་ཐེག་དམན་གྱི་མི་སློབ་པ་སོགས། གཉིས་པ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་པ་གང་ཞེ་ན་སོགས། གསུམ་པ་མི་སློབ་པ་དེ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ཐུན་མོང་དུ་དོན་བསྡུ་བ། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་འཕྲོས་དོན་ལ་དངོས་དང་སྐབས་བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ། སྐབས་འདིར་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལམ་དང་སོགས། འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་བཤད་པ། བདུད་བཞི་བཅོམ་པ། ཡོན་ཏན་དྲུག་དང་ལྡན་པ། རྗེས་དྲན་
22-3-12a
དྲུག་སོགས་ཡོད་པ་གཞུང་གིས་གསལ་ལ། སྤྱོད་པ་རྣམ་སྦྱོང་གི་སྐོར་སོགས་ལ་ནང་གསེས་དབྱེ་འདོད་ན་གཞུང་བཞིན་རང་བློས་སྤྲོ་བར་བྱའོ།

第四修道有略说和广说两部分
第一，"修道是"等。第二部分分为三：世间道、出世间道、附带解释道的种类。第一部分世间道又分为三：解释近分定，解释根本定的支分，说明彼等的种类。第一，"首先世间道是"等。第二，"初禅有五支"等。第三部分禅定的种类分为三：因果禅定，清净和有烦恼的差别，附带说明佛菩萨的无量禅定方式。第一，"因等持"等。第二，"禅定和无色的"等。第三，"初禅所摄的"等。
第二部分出世间禅定分为实际解释和依此所说的若干法两部分。第一，"从极至分"等。这部分可分为六地七地九地等禅定。第二部分又分为三：神通、灭尽定、超越次第定。第一，"前五神通是"等。第二，"灭尽等持是"等。第三，"次第住"等。
第三部分附带解释道的种类："总之，此道有小中"等。这部分包括小等三种，加行等三种（似乎提到有四种），修道的必要性，其所具功德八圣道，于事物遍知等，根现识各别道，三学清净道，成就一切功德道，摄余道三者。
第五部分无学道分为总说和别说两部分。第一，"究竟无学道是"等。第二部分分为三：解释大小乘无学的差别，解释无学道本身的无间道和解脱道，解释无学的十功德。第一，"其中小乘无学"等。第二，"何为金刚喻定"等。第三，"彼无学是"等。
第二部分总结共同义："如是道谛是"等。第三部分引申内容分为正文和总结两部分。第一，"此处现观道和"等。这部分包括解释佛陀的五种无漏蕴，降伏四魔，具足六种功德，六随念等，这些通过论文明示。关于行为清净的内容等，若想细分，可依论文自己展开。


 །གཉིས་པ། དེ་རྣམས་ནི་ལམ་བདེན་དང་སོགས། གཉིས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ནི། ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སོགས། གཉིས་པ་རབ་བྱེད་ཀྱི་སྐབས་བསྡུ་བ། བདེན་པ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སོགས། ༈ །
通达乘
དགུ་པ་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་ལ་སྒྲ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མདོར་བསྟན། དེའི་དབྱེ་བ་རྒྱས་པར་བཤད། དེ་ལྟར་བཤད་ཟིན་ནས་སྐབས་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ཐེག་པ་དེའི་དབྱེ་བ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཐེག་པ་སྔ་མ་བཞི་པོ་མདོ་ཙམ་བཤད། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐེག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཐེག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ལྷ་མིའི་ཐེག་པ། ཚངས་པའི་ཐེག་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། ལྷ་མིའི་ཐེག་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། ཚངས་པའི་ཐེག་པ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་སོགས། གཉིས་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སོགས། གཉིས་པ་ལ། ཐེག་དམན་གྱི་ལམ་མདོར་
22-3-12b
བསྡུས་སུ་བཤད་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་ལམ་གྱིས་ཐོབ་པ་ཤེས་བཅུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་སོགས། གཉིས་པ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཐེག་ཆེན་དེ་ཐེག་དམན་ལས་ཁྱད་པར་འཕགས་ཚུལ། ཐེག་ཆེན་གྱི་ལམ་དངོས། ལམ་དེས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་བཤད་པ་དང་གསུམ། དང་པོ་ལ་ཆེན་པོ་བདུན་གྱིས་འཕགས་པ། བླ་མེད་གསུམ་གྱིས་འཕགས་པ། ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་འཕགས་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། ཡང་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་གཞན་ཡང་སོགས། གསུམ་པ། ཡང་ཁྱད་པར་གསུམ་གྱིས་འཕགས་ཏེ་སོགས། འདི་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་དབྱེ་བ་འདོད་ན་རང་བློས་ཤེས་པར་བྱའོ།

第二，"彼等是道谛"等。
第二部分二谛："又诸佛"等。
第二部分总结章节："通达谛之章"等。
通达乘
第九部分关于通达乘的内容分为三部分：从词义角度略说，广说其分类，说明结束后总结。第一，"通达乘"等。第二部分分为略说和广说两部分。第一，"彼乘的分类"等。第二部分分为二：略说前四种乘，广说大乘。
第一部分分为世间乘和出世间乘两部分。第一部分世间乘又分为三：天人乘、梵乘、总结这两者之义。第一，"天人乘是"等。第二，"梵乘是"等。第三，"彼等的阶段"等。
第二部分出世间乘分为略说和广说两部分。第一，"出世间"等。第二部分分为二：略说小乘道即声闻乘和独觉乘。第一部分声闻乘又分为实际说明和解释道所获得的十智两部分。第一，"其中声闻"等。第二，"有学和无学的"等。第二部分，"独觉乘是"等。
第二部分广说大乘道分为略说和广说两部分。第一，"大乘道是"等。第二部分分为三：大乘超胜小乘的方式，大乘道本身，以及该道所获得的果。第一部分又分为三：以七大而超胜，以三无上而超胜，以三殊胜而超胜。第一，"彼大乘是"等。第二，"又从另一异名角度"等。第三，"又以三殊胜而超胜"等。若想了解这些内部的区分，应当自己思考理解。
;


 །གཉིས་པ་ལམ་དངོས་ལ་ལམ་ཉིད་བཤད་པ་དང་། ལམ་བསྒྲོད་ཚུལ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ། དེ་དག་གི་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་བརྗོད་པ་གསུམ། དང་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལམ་གྱི་
22-3-13a
ངོ་བོ་མི་ཟད་པ་བརྒྱད་ཅུ་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་ལམ་ལྔ་དང་སྦྱར་བ་གཉིས། དང་པོ་ལ་འདུན་སོགས་བཞི་བཤད་པ་དང་། ཕར་ཕྱིན་དྲུག །ཚད་མེད་བཞི། མངོན་ཤེས་ལྔ། བསྡུ་དངོས་བཞི། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི། རྟོན་པ་བཞི། ཚོགས་གཉིས། བྱང་ཆོས་སོ་བདུན། ཞི་ལྷག་གཉིས། གཟུངས་སྤོབས་གཉིས། སྡོམ་བཞི། གཅིག་བསྒྲོད་ལམ། ཐབས་མཁས་བཤད་པ་སྟེ། བཅུ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་འདུན་སོགས་བཞི་བསྟན་པ་དང་། ལམ་གྱི་ངོ་བོ་གཞན་སྡོམ་དུ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཐོག་མར་སོགས། གཉིས་པ། ཚུལ་དེ་དང་ལྡན་པས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཕྱིན་དྲུག་རང་རང་གི་ངོ་བོ་བཤད་པ། དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་བཤད་པ། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དཔེ་བཤད་པ། ཕྱིན་དྲུག་ལས་བཅུར་དབྱེ་ཚུལ་བཤད་པ་བཞི་ལས། དང་པོ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་སོགས། གཉིས་པ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སོགས། གསུམ་པ། སེམས་བསྐྱེད་དང་མཚུངས་ལྡན་སོགས། བཞི་པ། གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་སོགས། གསུམ་པ་ཚད་མེད་དངོས་དང་དེའི་ཁྱད་པར། ཚད་མེད་དུ་འཇོག་པའི་འཐད་པ་འཕྲོས་དོན་དང་བཅས་པ། དེ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པ་བཞི། དང་པོ། 
22-3-13b
ཚད་མེད་པ་བཞི་ལས་སོགས། གཉིས་པ། བྱམས་སོགས་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ་སོགས། གསུམ་པ། འདི་དག་ཡུལ་སོགས། བཞི་པ། འདི་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སོགས། བཞི་པ་མངོན་ཤེས་ལ། དངོས་དང་། དེའི་ཁྱད་པར། དེའི་དཔེ། ཞར་བྱུང་མངོན་ཤེས་དྲུག་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ། མངོན་ཤེས་ལྔ་ལས་སོགས། གཉིས་པ། འདི་ལྔ་བསམ་གཏན་བཞི་སོགས། གསུམ་པ། མངོན་ཤེས་འདི་དག་གི་སོགས། བཞི་པ། འདི་ལྔའི་སྟེང་དུ་སོགས། ལྔ་པ་བསྡུ་དངོས་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལས་སོགས། གཉིས་པ། ཚུལ་འདི་དག་གིས་སོགས། དྲུག་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་སོགས། གཉིས་པ། འདི་བཞི་དང་མཚུངས་ལྡན་སོགས། བདུན་པ་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོན་པ་བཞི་སྟེ་སོགས། གཉིས་པ། བྱང་སེམས་གང་ཞིག་སོགས། བརྒྱད་པ་ཚོགས་གཉིས་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། ཚོགས་གཉིས་ལས་སོགས། གཉིས་པ། ཚོགས་གཉིས་པོ་འདི་ནི་སོགས། དགུ་པ་བྱང་ཕྱོགས་ལ་དངོས་དང་། དེ་ཡི་ཁྱད་པར། དཔེ་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི། 
22-3-14a
ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི། དབང་པོ་ལྔ། སྟོབས་ལྔ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན། འཕགས་ལམ་བརྒྱད་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དགོས་པ། ངོ་བོ། གྲོགས་དམིགས། སྒོམ་ཚུལ། འབྲས་བུ་སྟེ་བདུན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སོགས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་བསྟན་ཏེ་གཞུང་གི་ཚིག་ཟིན་ལྟར་བཤད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ནི་སོགས། ནང་གསེས་དབྱེ་བ་གོང་བཞིན་ནོ།

第二部分道本身分为解释道自身和解释趋入道的方式两部分
第一部分又分为三：略说，广说，阐述修持这些道的次第。第一，"大乘道是"等。第二部分分为二：解释道的体性即八十种无尽，以及将这些与五道相联系。
第一部分包括十四个方面：解释意乐等四种，六度，四无量，五神通，四摄事，四无碍解，四依，二资粮，三十七菩提分，止观二者，总持辩才二者，四律仪，一乘道，善巧方便。其中第一部分又分为二：解释入道之门即意乐等四种，总摄道的其他体性。第一，"又大乘之初"等。第二，"具此方式者"等。
第二部分六度分为四：解释各自度的体性，解释彼等的差别，解释与之相应的发心的比喻，解释六度如何分为十度。第一，"其中六波罗蜜多是"等。第二，"布施等彼等"等。第三，"与发心相应"等。第四，"又智慧"等。
第三部分四无量分为四：实际解释及其差别，附带解释安立为无量的合理性，解释与之相应的发心的比喻。第一，"四无量中"等。第二，"慈等彼等处"等。第三，"彼等对境"等。第四，"具此四者"等。
第四部分神通分为四：实际解释，其差别，其比喻，附带解释六神通。第一，"五神通中"等。第二，"此五依四禅"等。第三，"此等神通之"等。第四，"此五之上"等。
第五部分四摄事分为实际解释和其比喻两部分。第一，"四摄事中"等。第二，"依此等方式"等。第六部分四无碍解分为实际解释和其比喻两部分。第一，"四无碍解"等。第二，"与此四相应"等。第七部分分为实际解释和解释其比喻两部分。第一，"四依即"等。第二，"某菩萨"等。第八部分二资粮分为实际解释和阐述其比喻两部分。第一，"二资粮中"等。第二，"此二资粮"等。
第九部分菩提分分为三：实际解释，其差别，阐述比喻。第一部分包括四念住，四正断，四神足，五根，五力，七菩提支，八圣道支。第一部分又通过七方面来了解：实际内容，必要性，体性，助伴所缘，修习方式，果，这七方面按照"三十七菩提分"等依次解释，应当按照论文的字面意思来解释。第二，"四正断是"等。内部区分同上。
;


 །གསུམ་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ནི་སོགས། བཞི་པ། དབང་པོ་ལྔ་ནི་སོགས། ལྔ་པ། སྟོབས་ལྔ་ནི་སོགས། དྲུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཡན་ལག་བདུན་ནི་སོགས། བདུན་པ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་སོགས། གཉིས་པ་བྱང་ཕྱོགས་དེའི་ཁྱད་པར་ནི། དེ་ཡང་བྱང་ཕྱོགས་འདི་དག་སོགས། གསུམ་པ་དེའི་དཔེ་བསྟན་པ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་པོ་འདི་ནི་སོགས། བཅུ་པ་ཞི་ལྷག་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། བཞག་ཐབས་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཡེང་བ་སྤོང་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། ཞི་ལྷག་གཉིས་ཀྱི་ཞི་གནས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སེམས་གནས་པའི་ཐབས་
22-3-14b
དགུ། སྟོབས་དྲུག །ཡིད་བྱེད་བཞི་བཤད་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ། ཞི་གནས་དེ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་དག་སྟོབས་དྲུག་གིས་སོགས། གསུམ་པ། དེ་རྣམས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞིས་སོགས། གསུམ་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གཡེངས་པ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དཔེ། ཞི་ལྷག་དང་ལྡན་པའི་སོགས། བཅུ་གཅིག་པ་གཟུངས་སྤོབས་ལ། དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཟུངས་དང་། སྤོབས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་ངོ་བོ་དང་། རྣམ་གྲངས་གཉིས། དང་པོ། གཟུངས་སྤོབས་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ་སོགས། འདི་ལ་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་འབྲས་བུ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཡོད། གཉིས་པ་རྣམ་གྲངས་ལ་གསུམ་དང་། བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ། གཟུངས་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ། གཟུངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་སོགས། གཉིས་པ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དཔེ། གཟུངས་སྤོབས་དང་མཚུངས་ལྡན་སོགས། བཅུ་གཉིས་པ་སྡོམ་བཞི་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་ནི་སོགས། གཉིས་པ། དེ་བཞི་ནི་མཚུངས་
22-3-15a
སྡོམ་བཞི་ལ་དངོས་དང་། དེའི་དཔེ་གཉིས། དང་པོ། ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་ནི་སོགས། གཉིས་པ། དེ་བཞིན་ནི་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སོགས། བཅུ་གསུམ་པ་ལ་དངོས་དང་། དཔེ་གཉིས། དང་པོ། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། འདི་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སོགས། བཅུ་བཞི་པ་ཐབས་མཁས་ལ་དངོས་དང་། དཔེ་གཉིས། དང་པོ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། ཐབས་མཁས་འདི་དང་སོགས། གཉིས་པ་དེ་དག་ལམ་ལྔ་དང་སྦྱར་བ། དེ་ལྟར་བརྒྱད་ཅུ་པོའི་སོགས། གསུམ་པ་ལམ་དེ་དག་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་གྱི་རིམ་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། རྟོགས་དཀའ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ལམ་གྱི་གཞི་རྟེན་རིགས་བཤད་པ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མོས་སོགས་འབྱུང་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དེ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་བཞི་དང་ལྡན་ན་རིགས་སད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོགས། གཉིས་པ་ལམ་བགྲོད་ཚུལ་ལ་སློབ་པ་དང་། མི་སློབ་པའི་ལམ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། གཉེན་པོ་སློབ་པའི་ས་བཅུ་ཐོབ་ཚུལ། སྤང་བྱ་སྒྲིབ་གཉིས་སྤོང་ཚུལ། སའི་ཡོངས་སྦྱོང་ལ་བརྩོན་ཚུལ། རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཁ་འཕང་བ། འབྲས་བུ་གནས་
22-3-15b
འགྱུར་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལྔ་ལས། དང་པོ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་བསྒྲོད་ཚུལ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། ས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ་སོགས། གསུམ་པ། དེའི་ཕྱིར་ས་རང་རང་གི་སོགས། བཞི་པ། ས་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ་སོགས། ལྔ་པ། དེ་ཡང་ས་དང་སར་སོགས། གཉིས་པ་མི་སློབ་ལམ། ས་བཅུའི་རྒྱུན་གྱི་ཐ་མར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སོགས། གསུམ་པ། ལམ་དེས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་མདོར་བསྟན་པ་དང་། སྐུ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་རྒྱས་པར་བཤད་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཏེ་མཇུག་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དེ་ནི་སོགས། ནང་གསེས་སྐུ་བཞི་བཤད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལྔ་བཤད་པ་གཉིས་སུ་ཡོད་དོ།

第三，四神足是等。第四，五根是等。第五，五力是等。第六，七菩提道支是等。第七，八圣道支是等。
第二部分菩提分的差别："又此等菩提分"等。第三部分阐述其比喻："此三十七菩提分是"等。
第十部分止观分为实际解释和其比喻两部分。第一部分又分为止与观两部分。第一部分止又分为三：何为其因，如何安立，如何断除其违品散乱。第一，"止观二中止是"等。第二部分又分为三：九种住心方法，六力，四作意。第一，"如何修习止"等。第二，"彼等以六力"等。第三，"彼等以四作意"等。第三部分，止的违品散乱"等。第二部分观："胜观是"等。第二部分比喻："具足止观"等。
第十一部分总持辩才分为实际解释和其比喻两部分。第一部分又分为总持和辩才两部分。第一部分总持又分为体性和种类两部分。第一，"总持辩才二者中首先"等。这可分为因、体性、果三方面。第二部分总持种类可分为三种和八种。第一，"彼等总持"等。第二，"总持的种类"等。第二部分无畏辩才："无畏辩才是"等。第二部分比喻："与总持辩才相应"等。
第十二部分四律仪分为实际解释和其比喻两部分。第一，"法四律仪是"等。第二，"此四与相应"等。
第十三部分分为实际解释和比喻两部分。第一，"一乘道是"等。第二，"与此相应"等。第十四部分善巧方便分为实际解释和比喻两部分。第一，"善巧方便是"等。第二，"与此善巧方便"等。
第二部分将这八十种与五道相联系："如是八十种"等。第三部分修持这些道的次第分为总说和别说难解之处两部分。第一，"如是菩萨道彼等"等。第二部分又分为二：解释道的基础种姓，依此产生胜解等的方式。第一，"又具大乘种姓者"等。第二，"具此四者由种姓觉醒力"等。
第二部分道的趋入方式分为有学道和无学道两部分。第一部分有学道又分为五：如何获得对治即十地，如何断除所断二障，如何精进于地的圆满净化，引述其他名称，果位转变的种类。第一，"大乘道的趋入方式是"等。第二，"此等十地阶段"等。第三，"因此各地的"等。第四，"此等地阶段"等。第五，"又地与地"等。第二部分无学道："十地相续最终时金刚喻"等。
第三部分道所获得的果分为三：以四身五智的方式略说，广说彼等身的功德，显示不可思议而总结。第一，"果佛地是"等。内部细分为解释四身和解释五智两部分。
;


 །གཉིས་པ་ལ་ཆོས་སྐུའི་ཡོན་ཏན། ལོངས་སྐུའི་ཡོན་ཏན། སྤྲུལ་སྐུའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་སོགས་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་གི་དང་པོ་བྱང་ཕྱོགས་ནི་གང་ཞེ་ན་སོགས། གཉིས་པ། ཚད་མེད་བཞི། གསུམ་པ། རྣམ་ཐར་བརྒྱད། བཞི་པ། སྙོམས་འཇུག་དགུ། ལྔ་པ། ཟིལ་གནོན་བརྒྱད། དྲུག་པ་ཟད་པར་བཅུ་འཕྲོས་དོན་དང་བཅས་པ། བདུན་པ་ཉོན་མོངས་མེད་པ། བརྒྱད་པ་སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ། དགུ་པ་མངོན་
22-3-16a
ཤེས་དྲུག །བཅུ་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པ་རིག་པ་བཞི། བཅུ་གཅིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་པ་བཞི། བཅུ་གཉིས་པ་དབང་བཅུ། བཅུ་གསུམ་པ་སྟོབས་བཅུ། བཅུ་བཞི་པ་མི་འཇིགས་པ་བཞི། བཅོ་ལྔ་པ་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད། བཅུ་དྲུག་པ་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ། བཅུ་བདུན་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་གསུམ། བཅོ་བརྒྱད་པ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བ། བཅུ་དགུ་པ་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ། ཉི་ཤུ་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ། ཉེར་གཅིག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སྟེ་འདི་དག་རང་རང་གི་མིང་གཞུང་ན་གསལ་བ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལོངས་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཐུན་མིན་ངེས་པ་ལྔ་དང་། གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་བའི་མཚན་དཔེ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་ཡོན་ཏན་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མཚན་སོ་གཉིས་བཤད་པ། དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་བཤད་པ། མཚན་དཔེའི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ། མཚན་གྱི་བྱེ་བྲག་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ། དེ་ཡང་མཚན་བཟང་པོ་སོགས། གཉིས་པ། དཔེ་བྱད་ནི་སོགས། གསུམ་པ། གཙུག་ཏོར་ལྟར་མི་མངོན་པ་སོགས། བཞི་པ། གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་ནི་
22-3-16b
སོགས། གསུམ་པ་སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་བསྟན་པ་གཉིས། དང་པོ། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། སངས་རྒྱས་དེའི་ཕྲིན་ལས་ནི་སོགས། གསུམ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཏེ་མཇུག་བསྡུ་བ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་སོགས། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་བཤད་ཟིན་ནས་སྐབས་བསྡུ་བ་ནི། ཐེག་པ་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་སོ། །ཞེས་པའོ།

第二部分分为三：解释法身的功德、报身的功德、化身的功德
第一部分法身的功德又分为略说和广说两部分。第一，"其中法身是"等。第二部分广说又分为三十七菩提分等二十一类，其中第一菩提分："何为菩提分"等。第二，四无量。第三，八解脱。第四，九等至。第五，八胜处。第六，十遍处及其引申内容。第七，无烦恼。第八，愿智。第九，六神通。第十，四无碍解。第十一，四种一切清净。第十二，十力。第十三，十力。第十四，四无畏。第十五，十八不共法。第十六，三无护。第十七，三念住。第十八，无忘失。第十九，永断习气。第二十，大悲。第二十一，一切种智。这些各自名称在论中已明示。
第二部分报身功德分为独特的五决定和两色身共有的相好两部分。第一，"圆满受用身是"等。第二部分又分为略说和广说两部分。第一，"色身功德是"等。第二部分分为四：解释三十二相，解释八十随好，解释相好功德，解释相的特殊方面即六十支分妙音。第一，"又殊胜相"等。第二，"随好是"等。第三，"如顶髻不可见"等。第四，"六十支分妙音是"等。
第三部分佛化身分为显示佛化身的种类和显示佛事业两部分。第一，"佛化身是"等。第二，"彼佛事业是"等。第三部分显示不可思议而总结："如是佛功德是"等。
第三部分说明结束后总结："通达乘之章"。


། ༈
通达有为与无为法
མཁས་བྱའི་གནས་བཅུ་པ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་སྐབས་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། སྐབས་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་འདུས་བྱས་རྒྱས་བཤད་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ་ལ་བསྟན། བཤད། དགོས་པ་གསུམ། དང་པོ། འདུས་བྱས་དེ་དག་སོགས། གཉིས་པ་ལ། རྒྱུ་དྲུག །འབྲས་བུ་ལྔ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་ཚུལ། རྐྱེན་བཞི་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། རྒྱུ་དྲུག་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལའང་དྲུག་ལས། དང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ། དེའི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། བྱེད་རྒྱུ་འདིའི་སྐབས་སུ་སོགས། གཉིས་པ། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་སོགས། 
22-3-17a
བཞི་པ། མཚུངས་ལྡན་གྱི་རྒྱུ་ནི་སོགས། ལྔ་པ། ཀུན་འགྲོའི་རྒྱུ་ནི་སོགས། དྲུག་པ། རྣམ་སྨིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་འབྲས་བུ་ལྔ་ཡི་དང་པོ་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། རྒྱུ་མཐུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་སོགས། བཞི་པ། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སོགས། ལྔ་པ། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ནི་སོགས། གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་དེ་དག་གིས་སྐྱེད་ཚུལ་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་ཐམས་ཅད་སོགས། བཞི་པ། རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ་སོགས། གསུམ་པ་རྒྱུ་འབྲས་རྐྱེན་གསུམ་བསྟན་པའི་དགོས་པ་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྐྱེན་འབྲས་བུའི་ཚུལ་སོགས། གཉིས་པ་འདུས་མ་བྱས་རྒྱས་བཤད་ལ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། འདུས་མ་བྱས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་དང་། གསུམ་དང་། བཅུ་དྲུག་དང་། བཞི་དང་། ཡང་བཅུ་དྲུག་གི་འཆད་ཚུལ་གཞན་དང་། ཉི་ཤུ་དང་། ནང་གི་རྟོགས་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་རྣམས་ཀྱི་གོང་མ་རྣམས་གཞུང་གིས་གསལ། ཕྱི་མ་ལ་བསྟན་བཤད་གཉིས། དང་པོ། སྟོང་ཉིད་དེ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་པའི་དོན་དམ་དང་། རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་དོན་དམ་གཉིས། དང་པོ་ནི། དང་པོ་ཆོས་
22-3-17b
ཀུན་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་ཟུང་འཇུག་རྣམ་གྲངས་མིན་པའི་དོན་དམ་དངོས་བཤད་པ་དང་། ཟུང་འཇུག་གི་དོན་ལེགས་པར་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་དངོས་དངོས་མེད་ཀྱི་ཆོས་སོགས། གཉིས་པ་ལ། དོགས་པ་བསལ་ནས་བདེན་གཉིས་འགལ་མེད་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་བཅས་སྐབས་བསྡུ་བ་གཉིས། དང་པོ། འོ་ན་བདེན་པ་གཉིས་སུ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལྟ་བུ་བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་སོགས། ༈ །
正理证大乘深奥四法印义
རྩ་བའི་ས་བཅད་གཉིས་པ་ཟབ་མོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞིའི་དོན་རིགས་པའི་སྒོ་ནས་བཤད་པ་ལ། སྐབས་གོང་འོག་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་བརྗོད་དོན་མདོར་བསྟན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད། མཇུག་རྫོགས་པའི་སྐབས་ཀྱི་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལྟར་མཁས་པར་བྱ་བའི་སོགས། གཉིས་པ་ལ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ། ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་བ། མྱང་འདས་ཞི་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་བསྒྲུབ་པ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་སྤྱིར་བསྟན་པ། དེའི་འཐད་པ་དགོད་པ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བ། དེ་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་བཞི་ལས། དང་པོ། དང་པོ་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་པ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་སོགས། འདི་ལ་འཐད་པ་དགོད་པ། དེའི་ལན་བསྟན་པ་སོགས་
22-3-18a
ཡོད་དོ།

通达有为与无为法
第十通达处，关于有为与无为的章节分为三：略说，广说，总结。第一，"有为与无为"等。第二部分分为二：广说有为法，广说无为法。第一部分有为法又分为三：略说，详释，说明必要性。第一，"彼等有为"等。第二部分详释分为四：六因，五果，它们的生起方式，解释四缘。
第一部分六因又分为略说和广说两部分。第一，"六因是"等。第二部分广说又分为六：第一作因分为总说和别说其中某些名称两部分。第一，"作因是"等。第二，"此作因情境中"等。第二，"俱生因是"等。第三，"同类因是"等。第四，"相应因是"等。第五，"遍行因是"等。第六，"异熟因是"等。
第二部分五果中，第一，"异熟果是"等。第二，"增上果是"等。第三，"等流果是"等。第四，"士用果是"等。第五，"离系果是"等。第三部分因果的产生方式："一切有漏"等。第四部分："缘有四种"等。第三部分说明因果缘三者的必要性："如是因缘果之理"等。
第二部分广说无为法分为总说和别说两部分。第一，"无为是"等。第二部分别说真如的种类分类包括二种、三种、十六种、四种、另一种十六种的解释方法、二十种，以及内在证悟方式的分类，其中前面几种在论文中已明示。最后一种分为略说和广说两部分。第一，"彼空性"等。第二部分又分为二：名言胜义和非名言胜义。第一，"首先于一切法"等。
第二部分非名言胜义分为二：解释双运非名言胜义本身，善说双运之义。第一，"如是有法与无法"等。第二部分又分为二：通过断除疑惑而成立二谛无违，总结包括如是证悟的利益。第一，"那么二谛"等。第二，"如是二谛双运"等。
正理证大乘深奥四法印义
根本科判第二部分，从正理方面解释深奥大乘法四法印之义分为三：联系上下文而略说内容，广说其义，结尾处总结。第一，"如是通达处"等。第二部分分为四：证成有为无常，有漏是苦，涅槃寂静，一切法空。
第一部分有为无常分为四：总说有为无常，陈述其合理性，如是应用于内外一切法，证悟此理的利益。第一，"首先所谓有为"等。第二，"为何如此"等。这部分包括陈述合理性，回答等内容。
;


 །གསུམ་པ་ལ་ཕྱི་སྣོད་མི་རྟག་པ། ནང་བཅུད་མི་རྟག་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་བྱེད་ན་ཕྱི་རོལ་སྣོད་སོགས། གཉིས་པ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་མི་རྟག་པ་དང་། སེམས་མི་རྟག་པའི་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། ནང་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་ལུས་སོགས། གཉིས་པ། ཤེས་པས་བསྡུས་པ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སོགས། བཞི་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་རྐྱེན་འདུས་པའི་སོགས། གཉིས་པ་ཟག་བཅས་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒྲུབ་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ། དང་པོ། གཉིས་པ་འདུ་བྱེད་པའམ་སོགས། གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བཅིངས་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མཐའ་དག་གི་སྐྱོན་རིག་པར་བྱ་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ། ཇི་ལྟར་ན་ངན་སོང་གི་སོགས། གཉིས་པ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་སོགས། གསུམ་པ་ཕན་ཡོན། དེ་ལྟར་ཤེས་ན་སོགས། གསུམ་པ། མྱང་འདས་ཞི་བདེར་སྒྲུབ་པ་ལ། དངོས་དང་། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་
22-3-18b
ཕན་ཡོན་གཉིས། དང་པོ་ལ་མྱང་འདས་སྤྱིར་བསྒྲུབ་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཁྱད་པར་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་རིགས་པའི་འཐད་པ་བཀོད་པ་དང་། དོགས་པའི་ལན་བཟློག་པ་གཉིས། དང་པོ། གསུམ་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་སོགས། གཉིས་པ་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་སོགས། གཉིས་པ་ཕན་ཡོན། དེ་ལྟར་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སོགས། བཞི་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གསུམ། དང་པོ། བཞི་པ་འདི་ལྟར་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རིགས་པས་བསྒྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྩ་བ་གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་རིགས་པ་བསྟན་པ་དང་། དེ་ལས་སྤྲོས་ཏེ་རྣམ་བདུན་ཤིང་རྟའི་རིགས་པ་བརྗོད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་རིགས་པས་བདག་བཀག་པ་དང་། དེས་མི་འགྲུབ་པར་དོགས་པ་བསལ་བ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་གཞན་བཀག་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། ཇི་ལྟར་ན་ལས་བྱེད་པ་པོ་དང་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བདག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་ཏུ་མ་གྲུབ་པ་དང་། ཐ་དད་དུ་མ་གྲུབ་པ་གཉིས། དང་པོ། གལ་
22-3-19a
ཏེ་བདག་དེ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་ཡིན་ན་སོགས། གཉིས་པ། ཕུང་ལྔ་ལས་ཐ་དད་པའི་བདག་ཡོད་ན་སོགས། གཉིས་པ་དོགས་བསལ། གནས་མ་བུའི་སྡེ་པ་དག་གིས་སོགས། གསུམ་པ་བདག་ལྟ་གཞན་བཀག་པ། དེ་ལྟར་གཟུགས་བདག་མ་ཡིན་ལ་སོགས། གཉིས་པ་རྣམ་བདུན་ཤིང་རྟའི་རིགས་པ་ནི། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཤིང་རྟ་ཞེས་པ་སོགས། གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྒྲུབ་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་རིགས་པས་ཁེགས་སོགས། གཉིས་པ་ལ། རྒྱུ་ལ་སྤྱོད་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེག་མ། འབྲས་བུ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག །ངོ་བོ་ལ་དཔྱོད་པ་གཅིག་དུ་བྲལ། ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱོད་པ་རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་མོ་བཞི་ལས། དང་པོ་ལ་མཐའ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་རིགས་པ་དང་། མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་གི་རིགས་པ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་སོགས། འདི་སོགས་ནང་གསེས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་འཇུག་བདེར་བྱས་སོ།

第三部分分为外器世间无常和内情世间无常两部分
第一，"如是则外器"等。第二部分内情世间无常又分为有情身体无常和心识无常的方式两部分。第一，"内各有情身"等。第二，"识所摄三界"等。
第四部分如是了悟的利益："如是一切有为由因缘和合"等。
第二部分证成有漏是苦分为三：略说，广说，如是了悟的利益。第一，第二"所谓有为或"等。第二部分广说又分为二：解释被苦缚的方式，因此应了知轮回一切过患的方式。第一部分分为三：解释苦苦，变苦，遍行行苦。第一，"如何恶趣"等。第二，"变苦是"等。第三，"行苦是"等。第二部分，"三苦"等。第三部分利益："如是了知则"等。
第三部分证成涅槃寂乐分为二：实际内容和如是了悟的利益。第一部分实际内容又分为二：总体证成涅槃和特别证成无住涅槃。第一部分又分为二：陈述理由的合理性，遣除疑问的回答。第一，"第三即如刚说"等。第二，"若人们相续中"等。第二部分，"更进一步，心的自性光明"等。第二部分利益："如是解脱涅槃"等。
第四部分证成一切法空无我分为三：略说，广说，如是了悟的利益。第一，"第四如是"等。第二部分广说又分为二：以理证成人无我，以理证成法无我。第一部分分为二：宣说一异分离的根本理由，从此引申阐述七相马车理。第一部分一异分离理又分为三：以一异分离理遮破我，遣除对此不能成立的疑虑，遮破其他我见形式。第一部分又分为略说和广说两部分。第一，"如何作者与"等。第二部分广说分为二：证成我与蕴非一，证成非异。第一，"若我与蕴为一"等。第二，"若有异于五蕴之我"等。第二部分遣除疑虑："犊子部等"等。第三部分遮破其他我见："如是色非我"等。第二部分七相马车理："又如所谓车"等。
第二部分证成法无我分为略说和广说两部分。第一，"若人无我已被理遮"等。第二部分广说分为四：观察因的金刚屑因，观察果的有无生遮破，观察本性的一异分离，观察一切的大缘起。第一部分又分为二：四边生遮破理和四句生遮破理。第一，"又唯名言"等。虽然这些有内部分类，但此处为便于理解而简化。


 །གཉིས་པ། ཡང་རྒྱུ་དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་སྐྱེད་པ་སོགས། གཉིས་པ་ཡོད་མེད་སྐྱེ་འགོག་ནི། ཡང་བསྐྱེད་བྱ་འབྲས་བུ་དེ་སོགས། འདི་ལ་དངོས་དང་། དོགས་པ་བསལ་བ་གཉིས་ཡོད། གསུམ་པ་ངོ་བོ་ལ་དཔྱོད་པ་གཅིག་དུ་བྲལ་ནི་སོགས། བཞི་པ། ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱི་དཔྱོད་རྟེན་
22-3-19b
འབྲེལ་ཆེན་མོའི་སོགས། གསུམ་པ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱུ་འབྲས་སོགས། གསུམ་པ་སྡོམ་བཞི་བཤད་ཟིན་པའི་སྐབས་བསྡུ་བ་ནི། ཐེག་ཆེན་བཀར་བཏགས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་སོགས། ༈ །
其深广法义由四无碍解正持分法
རྩ་བའི་ས་བཅད་གསུམ་པ་ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་འཛིན་ཅིང་སྤེལ་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི་བཤད་པ་ལ། སྐབས་སྔ་ཕྱི་མཚམས་སྦྱར་ཞིང་མདོར་བསྟན། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད། སྐབས་བསྡུ་བའི་ཚིག་དང་གསུམ་གྱི་དང་པོ། དེ་ལྟར་གནས་བཅུ་དང་སོགས། གཉིས་པ་ལ། དོན། ཆོས། ངེས་ཚིག །སྤོབས་པ་བཞི་ལས། དང་པོ། དང་པོ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་རྗོད་བྱེད་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གཞག །དམ་ཆོས་དེའི་དམིགས་པ་འཚོལ་བ་གཉིས། དང་པོ། གཉིས་པ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཚོལ་ཞེ་ན་སོགས། གསུམ་པ་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་ལ་སྤྱིར་བསྟན། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། ངག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ངོས་བཟུང་བ་གསུམ། དང་པོ། གསུམ་པ་ངེས་པའི་ཚིག་སོགས། གཉིས་པ་ལ་མིང་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩོམ་གཞི་ཡི་གེའི་ཁྱད་པར། དེ་ལས་མིང་ཚིག་འབྱུང་ཚུལ། སྒྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ། དེའི་བྱེ་བྲག་
22-3-20a
འཛམ་གླིང་འདི་ལ་སོགས། གཉིས་པ། དེ་ཡང་སྤྱིར་ཡིག་འབྲུ་སིལ་བུ་སོགས། གསུམ་པ་ལ་འཕགས་ཡུལ་བའི་ལུགས་ཀྱི་སྒྲ་ཡི་རྣམ་གཞག་དང་། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གཉིས། དང་པོ། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ངག་འདི་དག་ལ་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་ན་སོགས། གཉིས་པ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་། དེས་བརྡ་གཞན་ལ་འཕྲོད་ཚུལ། མིང་དང་པོར་འདོག་ཚུལ་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་འཕགས་ཡུལ་དང་ཆ་མཚུངས་ཙམ་བཤད་པ་དང་། ཕྲད་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་དང་། ཡང་འཇུག་གི་དོན་བཤད་པ་དང་། ཚིག་སྡུད་ཀྱི་དོན་བཤད་པ་དང་། བརྗོད་འདོད་ཀྱི་སྒྲ་ཚིག་སྦྱར་ཚུལ་དང་ལྔ། དང་པོ། བོད་སྐད་ལ་བྱིངས་སོགས་དེ་འདྲའི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་རྣམ་དབྱེ་བཤད་པ་དང་། ལྷག་བཅས་སོགས་གཞན་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལ་སོགས། གཉིས་པ། གཞན་ཡང་སྟེ་སོགས་ལྷག་བཅས་ཀྱི་སྒྲ་དང་སོགས། གསུམ་པ་ཡང་འཇུག་གི་དོན་བཤད་པ། དེ་ཡང་སྔོན་འཇུག་གི་ནུས་པས་སོགས། བཞི་པ་ཚིག་སྡུད་དང་རྣམ་དབྱེ་སོགས་ཕྲད་རྣམས་སོགས། ལྔ་པ་བརྗོད་འདོད་ཀྱི་བརྡ་སྦྱར་ཚུལ། གཞན་ཡང་མིང་ཚིག་དང་སོགས། གཉིས་པ་མིང་དེས་གཞན་ལ་བརྡ་འཕྲོད་ཚུལ། མིང་འདི་དག་གིས་སོགས། གསུམ་པ་
22-3-20b
མིང་གི་བརྡ་འདོགས་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་འདོད་རྒྱལ་དང་རྗེས་གྲུབ། དངོས་མིང་དང་བཏགས་མིང་། བཤད་འཇུག་གི་མུ་བཞི། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ཟློས་སྒྲ་ཅན་སོགས་བཤད་པ་བཞི། དང་པོ། དེས་མཚོན་པའི་མིང་དེ་ཡང་སོགས། གཉིས་པ། ཡང་དང་པོར་གང་གི་སོགས། གསུམ་པ། དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་མིང་རྣམས་ལ་སྒྲ་བཤད་འཇུག་གི་སོགས། བཞི་པ། ཁྱི་ནག་པོ་ལ་དུང་ཞེས་སོགས། གསུམ་པ་ངག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་ངོས་བཟུང་བ་ནི། མིང་དང་ཚིག་གིས་བསྟན་པའི་ངག་སོགས། བཞི་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ། སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ། སྐབས་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། བཞི་པ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སྤོབས་པ་སྒྲུབ་བྱེད་རིགས་པ་བཞི་བཤད་པ་དེ་ལས་རྟོན་པ་བཞི་འབྱུང་ཚུལ། དེ་ལས་སྤོབས་པའི་གཏེར་བརྒྱད་གྲོལ་ཚུལ་བཤད་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། སྐབས་འདིར་གསུང་རབ་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་ལ།

第二，"又多因生一果"等。
第二部分有无生遮破："又所生果"等。这部分包括直接内容和遣除疑虑两部分。第三部分观察本性的一异分离："等"。第四部分，"一切总观大缘起"等。第三部分如是了悟的利益："如是世俗因果"等。第三部分总结已说四法印："大乘教印"等。
其深广法义由四无碍解正持分法
根本科判第三部分，为持续弘扬如是深广之法而解释四无碍解，分为三：前后联系并略说，广说其义，总结词语。第一部分，"如是十处与"等。第二部分分为四：义、法、词、辩才。
第一，"第一义无碍解是"等。第二部分法分为二：阐述能诠正法的安立，寻求彼正法的所缘。第一，"第二法无碍解是"等。第二，"那么以何寻求正法的所缘呢"等。第三部分词无碍解分为三：总说，别说，确认殊胜语言的功德。第一，"第三词无碍"等。第二部分别说分为三：一切名句的构成基础即字的差别，由此产生名句的方式，显示声音的定义。第一，"其差别于此赡部洲"等。第二，"又一般单个字母"等。
第三部分分为二：印度传统声音的安立和藏地语法家传统的安立。第一，"此等能诠语依梵语"等。第二部分又分为三：能诠的安立，由此向他人传达的方式，解释名称最初安立的方式。第一部分能诠的安立又分为五：略说与印度传统相似之处，解释助词的意义，解释叠加字的意义，解释连接词的意义，解释按表达意愿组合声音词语的方式。第一，"藏语中词根等如是"等。第二部分分为二：解释格和解释余等其他。第一，"在印度语中"等。第二，"又如'且'等余词和"等。
第三部分解释叠加字的意义："又前加字的能力"等。第四部分："连接词和格等助词"等。第五部分表达意愿的术语组合方式："又名句与"等。第二部分名词向他人传达含义的方式："此等名词"等。第三部分解释名称安立方式分为四：随意和依据，直接名和比喻名，解释使用的四句，解释错误安立和重复音等。第一，"以此表示的名亦"等。第二，"又最初何者"等。第三，"如是所安立名中声解释使用"等。第四，"如谓黑狗为'螺'"等。
第三部分确认殊胜语言的功德："以名句所示语"等。第四部分辩才无碍解分为三：总说，别说，总结。第一，"第四辩才无碍解"等。第二部分分为三：解释成就辩才的四种正理，由此产生四依的方式，由此解脱辩才八宝藏的方式。第一部分分为略说和广说两部分。第一，"此处经论"等。第二部分又分为[文字中断]


 སྐབས་འདིར་གསུང་རབ་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་ལ། རིགས་པ་སྔ་མ་གསུམ་བཤད་པ། འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བྱ་བྱེད་དང་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་བཤད་པ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ། དེ་གཉིས་ཐུན་
22-3-21a
མོང་བའི་དགོས་པ་བསྟན་པ་གསུམ། དང་པོ། འདི་ལྟར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་སོགས། གཉིས་པ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུར་སོགས། གསུམ་པ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་གང་གིས་སོགས། གཉིས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དང་པོ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དེ་ལྟར་རྒྱུ་འབྲས་སོགས། ༈ གཉིས་པ་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པ་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཏེ་དོན་བསྡུ་བ་གསུམ། དང་པོ། དེ་ལྟར་གཞལ་བྱ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་སོགས། གཉིས་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མ་དང་། རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དངོས་དང་། དེའི་ཡུལ་དེ་དག་གི་དགོས་པ་གསུམ། དང་པོ་ལ། དབང་མངོན། ཡིད་མངོན། རྣལ་མངོན། རང་རིག་མངོན་སུམ་བཞི་ཡི་དང་པོ། མངོན་སུམ་ཚད་མ་དེ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་བདག་རྐྱེན་ཡིད་དབང་ལ་སོགས། གསུམ་པ། བདག་རྐྱེན་ཞི་ལྷག་གི་སོགས། བཞི་པ། སེམས་སེམས་བྱུང་ཐམས་ཅད་སོགས། གཉིས་པ་མངོན་སུམ་ཚད་མའི་ཡུལ་ནི། མངོན་སུམ་བཞི་པོ་འདི་དག་གི་ཡུལ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། དེ་དག་གི་དགོས་པ། སྤྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་མངོན་སུམ་ཞེས་པ་སོགས། ༈ གཉིས་པ་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་ལ་རང་དོན་རྗེས་དཔག་
22-3-21b
དང་། གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་གཉིས། དང་པོ་ལ་བློ་གང་གིས་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་བྱེད་པ་སྒྲ་དོན་འདྲེས་འཛིན་གྱི་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཡིད་བཤད་པ། རྟགས་གང་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱེད་པ་ཚུལ་གསུམ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་རྟོག་བཅས་ཀྱི་ཡིད་ངོས་བཟུང་བ། དེས་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱེད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། གཉིས་པ་རྗེས་དཔག་ལ་བློ་གང་གིས་སོགས། གཉིས་པ། ཡིད་རྟོག་བཅས་འདིས་སོགས། གཉིས་པ་རྟགས་གང་ལས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ། རྟགས་ཡང་དག་ཚུལ་གསུམ་ཚང་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་དེ་ལྡན་གྱི་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་བཤད་པ་གཉིས། དང་པོ། རྟོག་བཅས་ཀྱི་བློ་དེས་སོགས། གཉིས་པ། རྟགས་ཡང་དག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་གཞན་དོན་རྗེས་དཔག་ལ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་གཏན་ཚིགས་ཡང་དག་གི་སྒོ་ནས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བསྒྲུབ་བྱ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད། སྒྲུབ་བྱེད་གཏན་ཚིགས་འགོད་ཚུལ། ཚུལ་དེ་དང་ལྡན་པར་འབེལ་བའི་གཏམ་བྱ་ཚུལ་གསུམ། དང་པོ། རྩོད་པའི་གཞི་ཕྱོགས་ནི་སོགས། གཉིས་པ་ལ་སྒྲུབ་ངག་བརྗོད་ཚུལ། སུན་འབྱིན་བརྗོད་ཚུལ་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་སོགས། གཉིས་པ། སུན་འབྱིན་ལ་ནི་སོགས། གསུམ་པ། གང་ཞིག་འབེལ་
22-3-22a
བའི་གཏམ་སོགས། གསུམ་པ་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི་རིགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཞིང་དོན་བསྡུ་བ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་རིགས་པ་བཞི་ལས་སོགས། གཉིས་པ་དེ་ལས་རྟོན་པ་བཞི་འབྱུང་ཚུལ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད་གཉིས། དང་པོ། དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ། གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ལ་རྟོན་པ་ནི། གང་ཟག་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཡང་སོགས། གཉིས་པ་ཚིག་ལ་མི་རྟོན་དོན་ལ་རྟོན་པ་ནི། ཆོས་དེ་ལ་ཡང་སོགས། གསུམ་པ་དྲང་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་ལ་རྟོན་པ་མདོར་བསྟན། རྒྱས་བཤད། དོན་བསྡུ་གསུམ། དང་པོ། གསུང་རབ་ཀྱི་བསྟན་བྱའི་དོན་ལ་སོགས། གཉིས་པ་ལ་དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་དགོངས་བཞི་དཔེར་མཚོན་ནས་བཤད་པ། དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དྲང་ངེས་འབྱེད་པར་གདམས་པ་གཉིས། དང་པོ་ལ་དགོངས་པ་དང་། ལྡེམ་དགོངས་གཉིས། དང་པོ། དེ་ཡང་དཔེར་ན་དགོས་པའི་དབང་གིས་སོགས། གཉིས་པ་ལ་གཞུག་པ་ལྡེམ་དགོངས། མཚན་ཉིད་ལྡེམ་དགོངས། གཉེན་པོ་ལྡེམ་དགོངས། བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་དགོངས་བཞི། དང་པོ།

"此处经论"等。第二部分分为二：解释前三种正理，解释适理正理。第一部分解释前三种正理又分为二：解释作用和观待正理，解释法尔正理。第一部分又分为三：解释作用正理，解释观待正理，显示这两者的共同必要性。第一，"如是轮回涅槃诸法"等。第二，"芽等果"等。第三，"如是任何因"等。
第二部分法尔正理分为名言法尔和胜义法尔两部分。第一，"法尔正理是"等。第二，"如是因果"等。
第二部分适理正理分为三：略说，广说，显示类别而总结。第一，"如是所量二谛"等。第二部分分为二：现量和比量。第一部分现量又分为三：自体，其对境，这些的必要性。第一部分现量自体又分为四：根现量，意现量，瑜伽现量，自证现量。第一，"彼现量"等。第二，"自因意根"等。第三，"自因止观"等。第四，"一切心心所"等。第二部分现量对境："此四现量之境是"等。第三部分必要性："一般世间现量"等。
第二部分比量分为自比量和他比量两部分。第一部分自比量分为二：解释以何心进行推断即混合声义的有分别意，解释由何因而推断即三相。第一部分又分为二：确认有分别意识，解释它如何进行遮遣与成立的名言。第一，第二"比量中以何心"等。第二，"此分别意识"等。
第二部分由何因推断分为二：解释正因满足三相的定义，解释具有此定义的因的分类。第一，"此分别心"等。第二，"凡是正因"等。第二部分他比量分为略说和广说两部分。第一，"如是由正因门"等。第二部分又分为三：所立宗的定义，能立因的安立方式，如何进行与此相关的议论。第一，"争论基础宗是"等。第二部分分为二：阐述立式，阐述破式。第一，"又立时"等。第二，"于破式"等。第三，"凡是相关言论"等。
第三部分显示适理正理的类别并总结："上面所说的四种正理"等。第二部分由此产生四依的方式分为略说和广说两部分。第一，"如是对二谛情况"等。第二部分分为四：第一，"依法不依人是：无论什么样的人"等。第二，"依义不依语是：对彼法"等。
第三部分依了义不依不了义分为略说，广说，总结三部分。第一，"对经论所诠义"等。第二部分又分为二：以四种意趣和四种密意为例解释，教导知此后如何辨别了不了义。第一部分又分为二：意趣和密意。第一，"又例如因需要而"等。第二部分密意又分为四：引导密意，相密意，对治密意，转变密意。第一，[文字截止]


 བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་དགོངས་བཞི། དང་པོ། ཡང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཞེས་སོགས། གཉིས་པ། མཚན་ཉིད་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་སོགས། གསུམ་པ་ལ་གཉེན་པོར་དགོངས་པ་བརྒྱད་བསྟན་པ་དང་། དོན་དེ་
22-3-22b
ལྡན་གྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་བཟུང་བའི་ཕན་ཡོན་གཉིས། དང་པོ། གཉེན་པོ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ། གང་ཞིག་ཚིག་བློ་ལ་འཛིན་པའམ་སོགས། བཞི་པ་བསྒྱུར་བ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་སོགས། གཉིས་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་དྲང་ངེས་འབྱེད་པར་གདམས་པ། དེ་ལྟར་དགོངས་ལྡེམ་དགོངས་ཀྱི་ཚུལ་སོགས། གསུམ་པ་དོན་བསྡུ་བ་ནི། དོན་དེ་ལྟ་བུའི་ཕྱིར་ན་སོགས། བཞི་པ་རྣམ་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ནི། ངེས་པའི་དོན་དེ་ལའང་སོགས། ༈ བཞི་པ་དེ་ལས་སྤོབས་པའི་གཏེར་ཆེན་པོ་བརྒྱད་གྲོལ་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་རྟོན་པ་བཞི་དང་སོགས། གསུམ་པ་སྐབས་བསྡུ་བ། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞིའི་སྐབས་སོ། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ།

"转变密意四种。第一，"又所谓密意"等。第二，"相密意"等。第三部分对治密意分为二：显示八种对治密意，持此义句偈的利益。第一，"对治密意是"等。第二，"若人持诵文或"等。第四部分，"转变密意是"等。
第二部分既知如上而教导辨别了不了义："如是了知意趣密意之理"等。第三部分总结："因此如是义"等。
第四部分依智慧不依识："对彼了义尚且"等。
第四部分由此解脱辩才大宝藏八者的方式："如所说依四种"等。第三部分总结："四无碍解之章。"
;


 །
后善圆满结尾
༈ །གསུམ་པ་ཐ་མར་དགེ་བ་མཇུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཚུལ་ལ། བསྟན་བཅོས་འདིའི་དབུ་ནས་ཞབས་སུ་བསྡུས་པའི་དོན་བསྡུས་ཏེ་གདམས་ནས་དོན་ཆེ་བར་བསྟན་པ། བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ལས་བརྩམ་སྟེ་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ། དེ་ལྟ་བུའི་གཞུང་བརྩམ་པའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ། རྩོམ་པ་པོ་དང་གནས་དུས་སོགས་ཀྱི་ངེས་པ་སྨྲོས་པའི་སྦྱར་བྱང་སྨྲོས་པ་སྟེ་སྡེ་བཞིའི་གྲངས་དང་ལྡན་པ་ལས། དང་པོ། དེ་ལྟར་མཁས་བྱའི་གནས་བཅུ་དང་སོགས། གཉིས་པ། ཅིའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ལ་སོགས། གསུམ་པ་ལ་དགོས་པ་གང་གི་ཕྱིར་
22-3-23a
རྩོམ་པ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་བརྩམ་པ། དེ་ལྟར་བརྩམས་པའི་དགེ་བ་བསྔོ་བ་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྨོན་ལམ་བཅས་བཞི་ལས། དང་པོ། སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་སོགས། གཉིས་པ། རྙེད་བཀུར་གྲགས་འདོད་སོགས། གསུམ་པ། འདི་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་སོགས། བཞི་པ། བདག་ཀྱང་བླ་མེད་སོགས། བཞི་པ་མཛད་བྱང་ནི། ཞེས་པའི་གཞུང་འདི་ཉིད་སོགས། ས་བཅད་བསྡུས་པ་འདི་ཙམ་འཇུག་པ་བདེ། །སྐབས་འགར་ཅུང་རྒྱས་འདོད་ན་རང་བློས་སྤྲོས། །འདི་བྲིས་དགེ་བས་མཐའ་ཡས་འགྲོ་ཀུན་གྱི། །བདེ་གཤེགས་སྤོབས་པ་བདེ་བླག་འགྲུབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའང་བསླབ་གསུམ་འཛིན་པ་མཁན་པོ་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་དཔལ་བཟང་པོ་སོགས་དམ་པ་དུ་མས་བསྐུལ་ནས་མི་ཕམ་པས་རུ་དམ་ཡང་དབེན་དུ་ཁྲོ་མོ་ཤིང་འབྲུག་གི་ལོའི་དབོ་ཟླའི་ཡར་ཚེས་བཟང་པོ་ལ་སྤེལ་བ་འདིས་ཀྱང་ཕྱོགས་དུས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱས་ཏེ་བསྟན་འགྲོ་ལ་ཕན་པ་དང་དགེ་ལེགས་འཕེལ་བར་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལམ། ༈ མཁས་ཀུན་འཇུག་གནས་ལེགས་བཤད་རིན་ཆེན་གྱི། །ས་བཅད་མི་ཕམ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་། །སྤར་དུ་བསྐྲུན་པས་རིས་མེད་བསྟན་འགྲོ་ལ། །ཀུན་ཕན་ལུང་རྟོགས་དཔལ་ཀུན་རབ་རྒྱས་ཤོག །ཅེས་སྐྱབས་རྗེ་མདོ་ཁམས་པ་ཆེན་པོས་བཀའ་བཞིན་གུས་སློབ་མཁྱེན་སྤྲུལ་བས་བྲིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།
22-3-23b
empty page
22-4-1a


目录
入智者论总课判白莲鬘
首善著作吉祥支分
中善所着论典圆满正文
广说浩瀚所知十处种类
通达蕴
通达界
通达处
通达缘起
通达处与非处
通达根
通达时
通达谛
通达乘
通达有为与无为法
正理证大乘深奥四法印义
其深广法义由四无碍解正持分法
后善圆满结尾

后善圆满结尾
第三部分最后善业圆满结束的方式分为四类：概括本论从始至终的内容并教导显示其重大意义，以论典标题为依据宣说特殊必要性的赞颂，回向如是撰著的善业，说明作者及时地等确定性的撰著记。第一，"如是所知十处与"等。第二，"为何此论"等。第三部分分为四：为何目的而撰著，以何方式撰著，回向如是撰著的善业并为自他利益发愿。第一，"无碍解"等。第二，"不求名利赞"等。第三，"持此者"等。第四，"我亦无上"等。第四部分撰著记："如是此论"等。
这样简略的科判足以便于理解。若想详细些，可自行增广。以书写此文的善业，愿无边众生容易成就善逝辩才。应持三学之堪布索南却培班桑波等诸多圣者劝请，麦彭在如担扬达寂处于愤怒女木龙年二月吉祥上弦日撰著，愿此遍及一切方时并增长，利益教法众生并增上善妙。吉祥！
诸智者入处善说宝藏之科判，麦彭文殊音之语，付梓印行，愿遍利无偏教法众生，普增圆满教证功德。大尊者多康巴大师教敕，恭敬弟子钦珠撰写，善妙增上。
目录
入智者论总课判白莲鬘
首善著作吉祥支分
中善所着论典圆满正文
广说浩瀚所知十处种类
通达蕴
通达界
通达处
通达缘起
通达处与非处
通达根
通达时
通达谛
通达乘
通达有为与无为法
正理证大乘深奥四法印义
其深广法义由四无碍解正持分法
后善圆满结尾


